14 Νοεμβρίου 2020. Ἁγίων Φιλίππου Ἀποστόλου καί Γρηγορίου Παλαμᾶ

Τά «προσόντα» τῶν κληρικῶν

Τά προσόντα τῶν κληρικῶν ὅλων τῶν βαθμῶν δέν εἶναι ἁπλῶς χρήσιμα ἀλλά ἀπαραίτητα γιά τήν ἐκπλήρωση τοῦ μεγάλου καί ἱεροῦ ἔργου στό ὁποῖο καλοῦνται νά διακονήσουν. Ἡ λέξη «προσόν» προερχομένη ἐκ τοῦ «προσειμι» τοῦ ῥήματος «εἰμί» καί σημαίνει ὅτι κάποια πρόσωπα πρέπει νά διαθέτουν τά ἀπαραίτητα σωματικά καί πνευματικά ἐφόδια πρός ἐκπλήρωση τοῦ ἔργου τους.

Ὅπως γιά παράδειγμα ὁ ἰατρός πρέπει νά διαθέτει πτυχίο πού νά ἀποδεικνύει τίς ἰατρικές του γνώσεις, ἔτσι καί ὁ κάθε Κλήρικός δέν μπορεῖ νά γίνη Κληρικός οὔτε νά ἐξασκῇ τό λειτούργημά αὐτό, χωρίς νά ἔχῃ καί νά διατηρῇ τήν ἁρμόζουσα κατά τούς Κανόνες σωματική καί πνευματική ἀκεραιότητα, καλλιέργεια, μόρφωση καί «κλήση» πού δίνεται στούς ἁγνούς καί πιστούς ἐργάτες του.

Γιά τούς παραπάνω λόγους, οἱ περισσότεροι ἅγιοι ἀναφέρουν πῶς πρέπει νά εἶναι οἱ Κληρικοί. Συγκεκριμένα, ὁ Ἀπόστολος Παῦλος θέλει τόν Ἐπίσκοπο· «νηφάλιον, σώφρωνα, κόσμιον, φιλόξενον, διδακτικόν» (Α΄Τιμόθ. γ΄, 2), δηλαδή νά εἶναι προσεκτικός, ἐγκρατής, σεμνός, φιλόξενος, διδακτικός. Τούς δέ διακόνους τούς θέλει· «σεμνούς, μή διλόγους..., ἔχοντας τό μυστήριον τῆς πίστεως ἐν καθαρᾷ συνειδήσει» (Α΄Τιμόθ. γ΄, 8 - 9), δηλαδή, νά εἶναι σεμνοί νά μήν εἶναι διπρόσωποι, νά κατέχουν τήν μυστηριώδη ἀλήθεια τῆς πίστεως καί νά ἔχουν βίο ἄμεπτο μέ καθαρή συνείδηση.

Ὅσο πιό μεγάλος εἶναι ὁ βαθμός τῆς ἱερωσύνης, τόσο περισσότερα προσόντα καί μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται ὁ Κληρικός. ὁ Ἀπ. Παῦλος θέλει τόν Ἐπίσκοπο· «μή ὀργίλον, μή πάροινον, μή πλήκτην» (Τῖτον α΄, 7). Ὀργίλος εἶναι ὁ εὐερέθιστος, αὐτός πού εὔκολα ὀργίζεται καί ἔχει κλίση στήν ὀργή. Πάροινος εἶναι ὁ ἁμαρτωλός, ὁ μεθυστής. ὁ ὑβριστής, ὁ λοίδορος καί ὁ ἔκλυτος. Πλήκτης εἶναι ὁ διαπληκτιζόμενος, ὁ φίλερις, ὁ μάχιμος καί ὁ ὑβριστής. Ὁ Ἐπίσκοπος κατά τόν Ἀπόστολο πρέπει νά εἶναι· «Ὅσιος, ἄκακος, ἀμίαντος, κεχωρισμένος ἀπό τῶν ἁμαρτωλῶν» (Ἑβρ. ζ΄, 26). Ἔτσι πρέπει νά εἶναι καί ὅλοι οἱ κληρικοί, ὅλων τῶν βαθμῶν.

Τούς Ἐπισκόπους ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος τούς ὀνομάζει «λύχνους τῆς Ἐκκλησίας» (PG 37, 84C). Δέν διστάζει ὅμως ὁ ἴδιος νά καυτηριάσῃ τούς κακούς Ἐπισκόπους πού «σπείρονται καί φυτρώνουν, πλαστουργοῦνται ἅγιοι καί ὁρίζονται σοφοί αὐτοί πού δέν διδάχθηκαν τίποτε» (PG 36, 552C-533A).
Ἕνα σημαντικό χαρακτηριστικό τῶν ἀληθινῶν ποιμένων εἶναι νά ἐνδιαφέρωνται πραγματικά καί μέ κάθε ἐπιμέλεια καί προσοχή γιά τή σωτηρία τῶν πιστῶν, χωρίς ἄμεση ἤ ἔμμεση καταπίεση, ὥστε νά γίνωνται ὑποδείγματα ἀρετῆς γιά τό ποίμνιο· «ἐπισκοποῦντες μή ἀναγκαστικῶς, ἀλλ’ ἑκουσίως... τύποι γινόμενοι τοῦ ποιμνίου» (Α΄ Πέτρου ε΄, 2). Πρέπει ὁπωσδήποτε νά εἶναι Ὀρθόδοξοι, νά μήν ἐπικοινωνοῦν μέ αἱρετικούς καί νά συμπεριφέρονται στούς πιστούς ὡς Πατέρες, Ποιμένες καί Ἰατροί.