3 Δεκεμβρίου 2020. Τοῦ Νεομάρτυρος Ἀγγελῆ ἰατροῦ ἀπό τό Ἄργος

Ἰατρική, Ἀσθένεια, καί Θεραπεία (ἤ θεολογική ἀνάγνωση τῆς Κατάθλιψης).

Ὁ Ἀγγελῆς ὑπῆρξε ἰατρός καί εὐσεβής Χριστιανός πού ἀρνήθηκε τό Χριστό καί ἔγινε Μουσουλμᾶνος, ἀλλά μετανόησε καί ἐπιζητοῦσε τό μαρτύριο. Μετά ἀπό πολλά βασανιστήρια ἀποκεφαλίστηκε γιατί δέν θέλησε νά ἐγκαταλείψῃ γιά δεύτερη φορά τήν Ὁμολογία του καί ἔμεινε σταθερός στή Χριστιανική πίστη. Καί ἐδῶ μποροῦμε νά διαπιστώσουμε τά ἑξῆς· «Ἡ πτώση εἶναι κακή, χειρότερη ὅμως εἶναι ἡ παραμονή καί ἡ ἀδυναμία προσπάθειας γιά ἰσορροπία καί ἄνοδο ἀπό τήν πτώση καί ἡ ἀπουσία ἐλπίδος». Ὁ ἅγιος Ἀγγελῆς ἀρχικά ἔπεσε, μετά σκέφτηκε, μετά ἀντέδρασε καί σηκώθηκε ἀποφασιστικά. Τήν ἐποχή ἐκείνη μεγάλο πρόβλημα ἦταν ὁ ἐξισλαμισμός. Ἀφοῦ χιλιάδες Χριστιανοί γινόντουσαν Μουσουλμᾶνοι γιά πολλούς λόγους μή ἀντέχοντας τήν ὑποτίμηση, τήν ἀδικία, τή φτώχεια, τούς πολλούς φόρους καί τή διαφορετική μεταχείριση ἀπό τούς «προνομιούχους» Τούρκους. Μετά τήν ἐπανάσταση τοῦ 1821 καί τήν ἀπελευθέρωση, τά πράγματα ἄλλαξαν καί οἱ ἰδέες ἄλλαξαν καί οἱ κοινωνίες σιγά - σιγά ὁδηγήθηκαν σέ νέες καταστάσεις, σέ νέες ἰδέες καί σέ νέες ἀρρώστιες.

Ποιές εἶναι οἱ νέες ἀρρώστιες πού ἐμφανίστηκαν ἤ παλαιότερες πού μεταλλάχθηκαν καί χρειάζονται μία προσεκτική ἀντιμετώπιση; Εἶναι ἀλήθεια ὅτι τό θέμα εἶναι τεράστιο καί πολύπλοκο. Πάντως ἕνα εἶναι σίγουρο. Ὅτι μία ἀπό τίς πλέον σύγχρονες καί διαδεδομένες ἀσθένειες εἶναι ἡ «κατάθλιψη». Εἶναι μία ἀρρώστια μέ εὑρύ φάσμα ἀρχίζοντας ἀπό τήν ἁπλῆ «θλίψη», δηλαδή αὐτήν πού προέρχεται ἀπό ἀπώλεια ἀγαπημένου προσώπου ἤ ἀπό κάποιο θλιβερό γεγονός καί φθάνει μέχρι τή «μείζονα κατάθλιψη». Ἄλλες μορφές εἶναι ἡ ἄτυπη, ἡ ἀντιδραστική, ἡ παιδική, ἡ ἐπιλόχιος, ἡ γεροντική καί ἄλλες μορφές κατάθλιψης. Ὅλες προκαλοῦν ἀνηδονία (δηλαδή, δέν βρίσκεις χαρά πουθενά) καί πόνο. Ποιά εἶναι τά φάρμακα πού προτείνονται; Ὑπάρχουν ἀσθένειες γιά τίς ὁποῖες ἡ ἐπιστήμη ἔχει κάνει θαύματα. Στήν περίπτωση ὅμως τῆς ψυχιατρικῆς, ἐλάχιστη εἶναι ἡ πραγματική βοήθεια πού μπορεῖ νά προσφέρῃ. Τά περισσότερα φάρμακα πού κοινῶς ὀνομάζονται «ψυχοφάρμακα» δέν γιατρεύουν ἀλλά «κοιμίζουν» τήν ἀσθένεια.

Μερικές ἀκόμη θέσεις: Ἡ κατάθλιψη κατά μίαν ἄποψη εἶναι ἐπιλογή. Αὐτός πού βασανίζεται ἀπό κατάθλιψη ἐπιλέγει νά βασανίζεται. Τό ἄτομο πού ἔχει κατάθλιψη δέν ἔχει κάτι παθολογικό, ἀλλά δέν προσπαθεῖ νά βοηθήσῃ ἀρκετά τόν ἑαυτό του. Δέν εἶναι ἀπαραίτητη ἡ ψυχοθεραπευτική ἤ ἡ φαρμακευτική ὑποστήριξη. Ἡ Κατάθλιψη εἶναι τό ἀποτέλεσμα τῶν ἁμαρτωλῶν ἐμπειριῶν πού ἀπομακρύνουν τόν ἄνθρωπο ἀπό τό δρόμο τοῦ Θεοῦ. Εἶναι ἀποτέλεσμα φιλαυτίας καί ὑπέρμετρου ἐγωϊσμοῦ. Ὀφείλεται στήν ἔλλειψη πίστεως, προσευχῆς, ἀγάπης καί ἐμπιστοσύνης στό Θεό. Εἶναι πειρασμική - σατανική κατάσταση καί τό συρματόπλεγμα πού χωρίζει ἀπό τό Θεό διότι κατά τόν Ἱερό Χρυσόστομο «Ὄχι μόνο οἱ δαίμονες σκεύη τοῦ διαβόλου, ἀλλά καί οἱ τά ἐκείνου πράττοντες ἄνθρωποι» (PG 57, 378).

Οἱ ἅγιοι πατέρες τῆς ἐκκλησίας ἀντιμετωπίζουν τό θέμα πνευματικά. Θεωροῦν ὅτι βασική αἰτία τῶν περισσοτέρων ἀσθενειῶν καί εἰδικά τῶν ψυχικῶν εἶναι ἡ κατάρρευση τῶν ἀξιῶν τῆς ζωῆς, ἡ ἀπομάκρυνση ἀπό τό Θεό, ἡ ζωή σέ ἕνα περιβάλλον θορυβῶδες, μολυσμένο καί ταραγμένο γεμᾶτο νευρώσεις πού γεννᾶ φθορά, πίκρα, λύπη καί βαθύ πόνο καί ἡ αὐτονόμηση σ' ἕνα δαιμονικό ἀτομοκεντρισμό μέ ὅραμα τήν εὐδαιμονία. Λέγει κάποιος σύγχρονος· «Μεγάλο νόσημα πράγματι ἡ ἠθικολογία τῶν ἀνηθίκων... ἐνῶ ἀπό τήν ἄλλη ὁ δαίμονας θέλει νά μᾶς παγιδεύσῃ στήν ἀπογοήτευση. Σκύβει καί σοῦ λέει στ' αὐτί· «Ἀφοῦ βρέ κακομοίρη, τόσες καί τόσες φορές δέν τά κατάφερες, θά τά καταφέρῃς τώρα, παράτα τα ἐπιτέλους καημένε»» (Μον. Μωϋσέως Ἁγιορείτου, Παθοκοτονία, σελ. 145 καί 28). Ὁ Ἱερός Χρυσόστομος λέγει· «εἶναι ἀποτέλεσμα τοῦ πονηροῦ βίου» (PG 55,92) ἐνῶ ἀντιθέτως σέ ἄλλο σημεῖο λέγει· «Οἱ θλίψεις γιά τό Χριστό ἐμπεριέχουν χαρά» (PG 62,255). Στίς ἐρωτοαποκρίσεις Βαρσανουφίου καί Ἰωάννου εἶναι γραμμένο· «δέν πρέπει νά λυπηθῇς γιά κανένα πρᾶγμα αὐτοῦ τοῦ κόσμου, παρά μόνο γιά τήν ἁμαρτία» (ΕΠΕ, Φλοκαλία Τόμ 19Γ, σελ. 281).