8 Δεκεμβρίου 2020. Παταπίου Ὁσίου

Ὁ Ὅσιος Πατάπιος καί ἡ ἱστορία του.

Σήμερα ἑορτάζει ὁ Ὅσιος Πατάπιος (380-450 μ.Χ.) πού γεννήθηκε στήν Αἴγυπτο ἀπό εὐσεβεῖς γονεῖς. Μετά τή βασική του ἐκπαίδευση ἔφυγε καί πῆγε στήν ἔρημο, ὅπου ἔζησε ἀσκητικά ἀρκετά χρόνια μέ ὑπακοή καί ἀκτημοσύνη ἀποκτώντας φήμη σοφοῦ γέροντα. Ἐπειδή συγκεντρώθηκαν κοντά του πλήθη μοναχῶν, ἀναγκάστηκε νά φύγῃ καί νά πάῃ στίς Βλαχέρνες, στόν Κεράτιο κόλπο, στήν Κωνσταντινούπολη, ὅπου δημιουργήθηκε τό κοινόβιο τῆς Μονῆς τῶν Αἰγυπτίων, πού ἔγινε γνωστή ἀπό τά πολλά θαύματα τοῦ Ὁσίου Παταπίου. Ὁ Συμεών ὁ Μεταφραστής καί ὁ Ἅγιος Ἀνδρέας Κρήτης λένε ὅτι ὁ Ὅσιος ἔζησε καί κοιμήθηκε εἰρηνικά σέ βαθειά γεράματα. Μετά τήν κοίμησή του, τό σκήνωμά του παρέμεινε ἀλώβητο γιά πολλά χρόνια καί πιθανώτατα μεταφέρθηκε στήν Κωνσταντινούπολη. Ἀργότερα, μετά τό δέκατο αἰῶνα καί πιθανῶς μετά τήν ἅλωση τῆς Πόλης ὑπό τῶν Τούρκων τό 1453 μ.Χ., τό σκήνωμα τοῦ Ὁσίου μεταφέρθηκε ὑπό εὐσεβῶν μοναχῶν σέ ἕνα ἀσκητήριο στά Γεράνεια ὄρη.

Ἕνα στοιχεῖο πού ἐνισχύει καί τήν ἄποψη αὐτή εἶναι ἡ ἀπεικόνιση τῆς ἁγίας Ὑπομονῆς στό τέμπλο, ἡ ὁποία πρίν γίνει μοναχή ὑπῆρξε αὐτοκράτειρα καί λέγεται ὅτι ἦταν σύζυγος τοῦ Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγου. Εἶναι λοιπόν πολύ πιθανό, ἄνθρωποι τῆς ὁσίας Ὑπομονῆς* καί πρώην ἀνακτορικοί, φεύγοντας κρυφά ἀπό τήν Κωνσταντινούπολη, νά μετέφεραν στά Γεράνεια τό ἱερό λείψανο, καί ἵδρυσαν ἐκεῖ τό ἀσκητήριο στό ὁποῖο καί κρυβόντουσαν ἀπό τόν φόβο τῶν Τούρκων. Ἀφορμή γιά τήν ἀποκάλυψη τοῦ τιμίου λειψάνου τοῦ ὁσίου Παταπίου στάθηκε τό ὕψος τοῦ Ἱερέα Κωνσταντίνου Σουνάκη, ὁ ὁποῖος ἐπισκεπτόμενος συχνά τό ἀσκητήριο, ὅταν λειτουργοῦσε, ἦταν ὑποχρεωμένος νά σκύβῃ διότι τό σπήλαιο ἦταν χαμηλό. Ἔτσι τό 1904 ζήτησε ἀπό τόν μαρμαρά Βασίλειο Πρωτόπαπα ἀπό τό Λουτράκι νά σκάψῃ καί νά διευρύνῃ τό σπήλαιο πρός ὅλες τίς πλευρές. Στήν δυτική πλευρά, μέσα σέ κρύπτη, ἀποκαλύφθηκε τό Ἅγιο λείψανο ὁλόσωμο. Τό σκήνωμα στηριζόταν σέ κέδρινη βάση πρός τό κεφάλι καί μαρμάρινη πρός τά πόδια καί καλυπτόταν μέ σειρά ἀπό κεραμίδια. Τήν ταυτότητα τοῦ λειψάνου μαρτυροῦσε δερμάτινη μεμβράνη στήν ὁποία ἦταν γραμμένο τό ὄνομα τοῦ ὁσίου Παταπίου.

Σέ ἀπόσταση 14 χμλ ἀπό τό Λουτράκι, στό δρόμο γιά τήν Περαχώρα (περαία χώρα), σέ μία ἀπό τίς κορυφές τῶν Γερανείων σέ ὑψόμετρο 700 μέτρων, ἐκεῖ πού ἦταν τό μικρό ἀσκηταριό, βρίσκεται σήμερα τό Μοναστήρι τοῦ Ὁσίου Παταπίου πού κτίστηκε τό 1952. Τά 144 σκαλοπάτια πού εἶναι κατασκευασμένα σέ ἑλικοειδῆ πορεία ὁδηγοῦν στό ἐσωτερικό του, ἐνῶ στήν πευκόφυτη πλευρά στά δεξιά, βρίσκεται τό ἐκκλησάκι τῆς Ὁσίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας.

* Ἡ Τιμιωτάτη καί ὁσιωτάτη ἐν μοναχαῖς κυρά Ὑπομονή ἡ Παλαιολογῖνα διά τόν ἐνάρετον καί ὅσιον βίον αὐτῆς... εἶναι πιθανώτατα ἡ ὡς μοναχή φέρουσα τοῦτο τό ὄνομα Ἑλένη ἡ σύζυγος τοῦ αὐτοκράτορος Μανουήλ τοῦ Παλαιολόγου, ἥτις ἀπέθανε τόν Μάρτιον τοῦ 1450. (Ἑληνομνήμων, Τόμ. 6, 1909, σελ. 296-297).
** Ἀρχαῖος σχηματισμός πού σημαίνει ἡ πέραν τοῦ Ἰσθμοῦ χώρα. Ἀναφέρεται ὑπό τοῦ Ξενοφῶντος ὡς «Πειραίου φρουρίου» καί ὑπό πολλῶν μεταγενεστέρων.