Ἑρμηνεία εἰς τό Εὐαγγέλιο τῆς Κυριακῆς τῆς Ἀποκρέῳ

ΚΕΙΜΕΝΟ:

Εἶπεν ὁ Κύριος· Ὅταν ἔλθῃ ὁ υἱός τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ δόξῃ αὐτοῦ, καί πάντες οἱ ἅγιοι ἄγγελοι μετ’ αὐτοῦ, τότε καθίσει ἐπί θρόνου δόξης αὐτοῦ. Καί συναχθήσεται ἔμπροσθεν αὐτοῦ πάντα τά ἔθνη· καί ἀφοριεῖ αὐτούς ἀπ’ ἀλλήλων, ὥσπερ ὁ ποιμήν ἀφορίζει τά πρόβατα ἀπό τῶν ἐρίφων· καί στήσει τά μέν πρόβατα ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ τά δέ ἐρίφια ἐξ εὐωνύμων. Τότε ἐρεῖ ὁ βασιλεύς τοῖς ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ· Δεῦτε, οἱ εὐλογημένοι τοῦ πατρός μου, κληρονομήσατε τήν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν ἀπό καταβολῆς κόσμου· ἐπείνασα γάρ καί ἐδώκατέ μοι φαγεῖν· ἐδίψησα καί ἐποτίσατέ με· ξένος ἤμην καί συνηγάγετέ με· γυμνός καί περιεβάλετέ με· ἠσθένησα καί ἐπεσκέψασθέ με· ἐν φυλακῇ ἤμην καί ἤλθετε πρός με. Τότε ἀποκριθήσονται αὐτῷ οἱ δίκαιοι λέγοντες· Κύριε, πότε σε εἴδομεν πεινῶντα καί ἐθρέψαμεν; ἢ διψῶντα καί ἐποτίσαμεν; πότε δέ σε εἴδομεν ξένον καί συνηγάγομεν; ἢ γυμνόν καί περιεβάλομεν; πότε δέ σε εἴδομεν ἀσθενῆ ἢ ἐν φυλακῇ καί ἤλθομεν πρός σε; Καί ἀποκριθείς ὁ βασιλεύς ἐρεῖ αὐτοῖς· Ἀμήν λέγω ὑμῖν, ἐφ’ ὅσον ἐποιήσατε ἑνί τούτων τῶν ἀδελφῶν μου τῶν ἐλαχίστων, ἐμοί ἐποιήσατε. Τότε ἐρεῖ καί τοῖς ἐξ εὐωνύμων· Πορεύεσθε ἀπ’ ἐμοῦ οἱ κατηραμένοι εἰς τό πῦρ τό αἰώνιον τό ἡτοιμασμένον τῷ διαβόλῳ καί τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ· ἐπείνασα γάρ καί οὐκ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν· ἐδίψησα καί οὐκ ἐποτίσατέ με· ξένος ἤμην καί οὐ συνηγάγετέ με· γυμνός καί οὐ περιεβάλετέ με· ἀσθενής καί ἐν φυλακῇ καί οὐκ ἐπεσκέψασθέ με. Τότε ἀποκριθήσονται αὐτῷ καί αὐτοί λέγοντες· Κύριε, πότε σε εἴδομεν πεινῶντα ἢ διψῶντα ἢ ξένον ἢ γυμνόν ἢ ἀσθενῆ ἢ ἐν φυλακῇ καί οὐ διηκονήσαμέν σοι; Τότε ἀποκριθήσεται αὐτοῖς λέγων· Ἀμήν λέγω ὑμῖν, ἐφ’ ὅσον οὐκ ἐποιήσατε ἑνί τούτων τῶν ἐλαχίστων, οὐδέ ἐμοί ἐποιήσατε. Καί ἀπελεύσονται οὗτοι εἰς κόλασιν αἰώνιον, οἱ δέ δίκαιοι εἰς ζωήν αἰώνιον (Ματθ. κε΄ 31 - 46).

ΕΡΜΗΝΕΙΑ

Τό σημερινό Εὐαγγέλιο, δέν εἶναι παραβολή. Εἶναι μία βασική διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ γιά τήν ὁποία ὁ ἴδιος λέγει συνοπτικῶς τά ἑξῆς· Ὅταν θά ἔλθῃ ὁ Υἱός τοῦ ἀνθρώπου μέσα στή δόξα του, τότε, πού θά περευρίσκωνται μαζί του ὅλοι οἱ Ἄγγελοι καί θά μαζευτοῦν μπροστά του ὅλα τά ἔθνη, τότε, θά χωρίσῃ τούς μέν ἀπό τούς δέ, ὅπως χωρίζει ὁ ποιμένας καί βάζει τά πρόβατα δεξιά του καί τά κατσίκια ἀριστερά του. Τότε, θά πῇ στούς ἐκ δεξιῶν εὐλογημένους, μέ κάθε λεπτομέρεια, ὅλα τά καλά πού ἔκαναν καί θά τούς ἐπιτρέψῃ νά ζήσουν στήν αἰώνια ζωή. Μετά θά πῇ καί στούς ἐξ ἀριστερῶν ἀμετανόητους ἁμαρτωλούς, ὅλα τά κακά πού ἔκαναν, καί θά τούς ἐξαποστείλῃ στό πῦρ τό αἰώνιο.
Τό παραπάνω εὐαγγέλιο τῆς Κρίσεως ἀναφέρεται στή Δευτέρα Παρουσία τοῦ Κυρίου καί στήν κρίση ζώντων καί νεκρῶν. Μιλάει ἐπίσης γιά τήν αἰώνια ζωή καί τήν αἰώνια κόλαση. Τό πρῶτο πού πρέπει νά τονίσουμε εἶναι, ἡ βεβαιότητα τῆς πραγματοποιήσεως τοῦ μελλοντικοῦ αὐτοῦ γεγονότος. Γνωρίζουμε ὅτι θά γίνῃ ὁπωσδήποτε, δέν γνωρίζουμε ὅπως πότε. Θά γίνῃ ὁπωσδήποτε, γιατί τό ζητᾶ, τόσο ἡ δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ, ὅσο καί ἡ ἀνθρώπινη ψυχή. Εἶναι ἕνα γεγονός πού δέν ἐπιδέχεται ἀμφισβήτηση. Γιά τό γεγονός αὐτό ἀναφέρθηκε ὁ Χριστός καί σέ ἄλλες περιπτώσεις, ὅπως γιά παράδειγμα στήν εὐαγγελική περικοπή τῆς νεκρώσιμης Ἀκολουθίας πού ἀκοῦμε ὅτι· «Ἔρχεται ὥρα ἐν ᾗ πάντες οἱ νεκροί οἱ ἐν τοῖς μνημείοις ἀκούσονται τῆς φωνῆς αὐτοῦ, καί ἐκπορεύσονται οἱ τά ἀγαθά ποιήσαντες εἰς ἀνάστασιν ζωῆς, οἱ δέ τά φαῦλα πράξαντες εἰς ἀνάστασιν κρίσεως» (Ἰωάν. 5, 28-29).
ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΜΕΓΑΛΩΝ ΑΓΙΩΝ
Ἀναφερόμενος στή δευτέρα παρουσία τοῦ Χριστοῦ, ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς γράφει· «Σήμερα θά ὁμιλήσουμε περί τῆς δευτέρας παρουσίας τοῦ Χριστοῦ, καθώς καί περί τῆς φρικωδεστάτης κρίσεως καί περί ὅσων θά συμβοῦν κατ’ αὐτήν ἀπορρήτως· πράγματα πού ὀφθαλμός δέν εἶδε καί αὐτί δέν ἄκουσε»
Γιατί ὅμως θά γίνῃ αὐτή ἡ φοβερή κρίση καί ποῖοι πρέπει νά τήν φοβοῦνται; Ὁ ἴδιος Ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς, μᾶς λέγει ὅτι· «Ἡ ἡμέρα ἐκείνη θά ἔλθῃ σάν παγίδα σέ ὅλους ὅσοι κάθονται ἐπάνω στό πρόσωπο τῆς γῆς, δηλαδή σ’ ἐκείνους πού μέ τήν κραιπάλη καί μέθη, μέ τίς τρυφές καί τίς βιωτικές μέριμνες εἶναι προσηλωμένοι στή γῆ καί στά γήϊνα καί ἔχουν προσκολληθῇ ὁλοσχερῶς στά φαινόμενα κατά τήν αἴσθηση λαμπρά, στόν πλοῦτο, στή δόξα καί στήν ἡδονή». Καί συνεχίζει γιά τούς δικαίους· «Οἱ ζῶντες κατά Χριστόν γεμίζουν ἀνέκφραστη χαρά καί παρρησία γιά τά συμβαίνοντα, ἐνῶ οἱ ζῶντες κατά τήν σάρκα γεμᾶτοι αἰσχύνη, ὀδύνη καί κατήφεια».
Ὁ Μέγας Βασίλειος μᾶς λέγει ὅτι· «Τά φοβερά γεγονότα πού θά συμβοῦν κατά τήν μέλλουσα κρίση εἶναι γραμμένα γιά νά παιδαγωγοῦν τούς ἀνθρώπους στήν Εὐσέβεια». Καί σέ ἄλλο σημεῖο λέγει ὅτι· «Μακαρία εἶναι ἡ ψυχή, ἡ ὁποία νύχτα καί ἡμέρα μεριμνᾶ γιά τό πῶς θά ἀποδώσῃ λόγο περί τῶν ἔργων της καί τό πῶς θά μπορέσῃ νά ἐνεργήσῃ τόν ἀπολογισμό περί τοῦ βίου της, τήν μεγάλη ἐκείνη ἡμέρα τῆς κρίσεως. Διότι, ὅποιος ἔχει ἐνώπιον τῶν ὀφθαλμῶν του ἐκείνη τήν ἡμέρα καί τήν ὥρα καί πάντοτε μελετᾶ τήν ἀπολογία του ἐμπρός στό δικαστήριο, αὐτός καθόλου ἤ ἐλάχιστα θά ἁμαρτήσῃ».
Παρουσιάζοντας ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος τήν τελεσίδικη αὐτή κρίση λέγει· «Ἐκεῖ δέν μπορεῖ κανείς νά βρῇ ἀνώτερο κριτή, ἐκεῖ δέν μπορεῖ κανείς νά ἀπολογηθῇ μέ μεταγενέστερα ἔργα, οὔτε ὑπάρχουν ἐκεῖ περιθώρια γιά καλλιτέρευση... εἶναι ἡ μοναδική καί τελική φοβερή κρίση, πού εἶναι περισσότερο δίκαιη παρά ἐπίφοβη καί μᾶλλον περισσότερο φοβερή, ἐπειδή εἶναι δίκαιη».
Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, μέ τά σοφά λόγια του πρός ἐκπεσόντα, μᾶς βεβαιώνει ἀφενός μέν ὅτι· «Στό δικαστήριο ἐκεῖνο δέν χρειάζονται οὔτε κατηγόρους, οὔτε μάρτυρες. Διότι ὅλα εἶναι γυμνά καί ἐντελῶς ξεσκεπασμένα στό δικαστή· καί ὁ καθένας θά εἶναι ὑπεύθυνος, ὄχι μόνο γιά τίς πράξεις του, ἀλλά καί γιά τίς ἐνθυμίσεις τῶν λογισμῶν του. Διότι εἶναι κριτής ἐνθυμίσεων καί ἐννοιῶν καρδίας ὁ δικαστής ἐκεῖνος» καί ἀφετέρου ὅτι δέν πρέπει νά μᾶς παρηγορῇ, ἀλλά νά μᾶς λυπῇ ἡ τιμωρία τοῦ ἄλλου· «Δι’ αὐτό ἀκριβῶς ὀδύρομαι καί πενθῶ καί δέν θά παύσῳ νά κάμνω τοῦτο, ἕως τότε πού θά σέ ἴδω καί πάλι στήν κατάσταση τῆς λαμπρότητας, πού ἤσουν πρῶτα».
Ἡ συμβουλή τοῦ Ἁγίου Κυρίλλου εἶναι σαφής· «Ἄρχισε ἀδελφέ μου ἀπό τώρα νά ἐργάζεσαι, γιά τήν ὀρθή πίστη καί γιά τά καλά ἔργα, γιά νά μή βλασφημῆται ἐξ αἰτίας σου ὁ Χριστός. Φόρεσε ἔνδυμα ἀφθαρσίας, διατρίβων εἰς ἔργα ἀγαθά καί ὅποια ὑπόθεση ἀναλάβης κατ’ οἰκονομίαν ἀπό τόν Θεό, νά τήν διαχειρισθῇς σωστά. Σοῦ ἐνεπιστεύθη χρήματα; Διαχειρίσου τα σωστά. Σοῦ ἐνεπιστεύθη χάρισμα λόγου καί διδασκαλίας; Ὁδήγησε μέ τό λόγο σου τίς ψυχές τῶν ἀκροατῶν. Ὑπάρχουν πολλοί τρόποι διαχειρίσεως. Φρόντισε λοιπόν ἀδελφέ μου νά μή κατακριθῇς καί κληρονομήσῃς τό πῦρ τό αἰώνιον».
Ὁ Ἅγιος Συμεών ὁ Νέος Θεολόγος, σέ μία ὁμιλία του περί τῆς ἡμέρας τοῦ Κυρίου καί γιά τήν ἀναγκαία ἑτοιμότητα ὅλων, ἀνά πᾶσα στιγμή καί ὥρα λέγει· «Μακάριοι οἱ ἐν τῷ φωτί τοῦ Χριστοῦ διάγοντες πάντοτε, ὅτι αὐτοί καί νῦν καί εἰς τούς αἰῶνας ἀδελφοί καί συγκληρονόμοι αὐτοῦ εἰσί τε καί ἀεί ἔσονται».
Ὡς ἡμέρα τῆς κρίσεως, ἡμέρα τῆς δευτέρας παρουσίας, ἡμέρα τοῦ Κυρίου, ἡμέρα ἀναστάσιμη καί εὐφρόσυνη αἰώνια θεωροῦμε τό Πάσχα καί τήν ἡμέρα τῆς Κυριακῆς κατά τήν ὁποία πρέπει νά:
• Ἀργοῦμε ἀπό τά καθημερινά μας ἔργα.
• Ἐκκλησιαζώμαστε γιά νά λατρεύσουμε τόν Θεό.
• Ἁγιάζουμε τήν ἡμέρα μελετώντας τήν Ἁγία Γραφή καί τούς βίους τῶν Ἁγίων μας, προκειμένου νά γνωρίσουμε τίς ἀλήθειες τῆς πίστεώς μας καί νά ζήσουμε συνεπέστερα τήν ἐν Χριστῷ ζωή.
• Δίνουμε τή μαρτυρία τῆς πίστεως καί ἐκφράζουμε ἔμπρακτα τήν ἀγάπη μας πρός τούς ἀδελφούς μας πού ἔχουν ἀνάγκη τήν ἀδελφική παρουσία, τή συμπαράσταση καί τή φροντίδα μας.
Γιατί ὅμως ἡ σημερινή ἡμέρα τονίζει τόσο πολύ τί πρέπει νά κάνουμε; Γιατί μᾶς ὑπενθυμίζει τήν κρίση; Καί γιατί μᾶς παρομοιάζει τό τέλος μέ Κυριακή καί μέ τό Πάσχα;

Ἐδῶ ξεκινᾶ ἕνα μεγάλο καί πολύ ἐνδιαφέρον θέμα. Εἶναι τό πῶς ἡ ἐκκλησία καί ἡ φιλοσοφία βλέπουν διαφορετικά τό θέμα τῆς δημιουργίας, τῆς πορείας καί τοῦ τέλους τοῦ κόσμου, καθώς καί τήν ἀνακεφαλαίωση καί τήν παλιγγενεσία.
Καί ἡ μέν φιλοσοφία βλέπει μία κυκλική πορεία, δηλαδή πιστεύει ὅτι δέν ὑπάρχει ἀρχή, οὔτε τέλος, ἀλλά ξαναγυρίζουνε τά πράγματα στό ἴδιο σημεῖο, ἄρα ὑπάρχει ἀθανατοποίηση τοῦ θανάτου. Δέν ὑπάρχει θάνατος. Καί ὡς ἀνανέωση, δέν θεωροῦν κάτι καινούργιο, ἀλλά ἀνανέωση αὐτοῦ πού ἤδη ὑπάρχει.
Ἡ δημιουργία γιά τήν ἐκκλησία ἔχει μία πορεία εὐθύγραμμη. Ἄρχισε καί θά τελειώσῃ. Αὐτό τό θά τελειώσῃ δέν ἔχει τήν ἔννοια ὅτι θά μηδενισθῇ, ἀλλά θά τεθῇ ἕνα τέρμα στή μορφή πού βρίσκεται σήμερα γιά νά ξεκινήσῃ μία καινούργια μορφή. Μέ αὐτήν τήν ἰδέα ὅτι ἡ δημιουργία εἶναι εὐθύγραμμη περιμένουμε νά ἔλθῃ ὁ Χριστός. Γιά τήν ἐκκλησία τά πάντα κοιτάζουν στό μέλλον, στό τέλος, στά ἔσχατα, στή βασιλεία τοῦ Θεοῦ, στήν Ἀνάσταση. Ἡ σημερινή ἑορτή μᾶς θυμίζει τήν πορεία πρός τό Πάσχα.
Οἱ Χριστιανοί λοιπόν πρέπει νά ζοῦν διαφορετικά ἀπό τόν ὑπόλοιπο κόσμο γιατί δέν θεωροῦν τή ζωή σάν μία ἀνακύκληση, ἀλλά σάν μία πραγματική παλιγγενεσία ὅλων τῶν ἀνθρώπων καί ὅλων τῶν ἐποχῶν, στό τέλος τῆς ἱστορίας, τό τέλος τοῦ κόσμου, στά ἔσχατα, στό τέλος τοῦ σύμπαντος, κατά τή δευτέρα ἔλευση τοῦ ἐνδόξου Χριστοῦ συνοδευομένου ὑπό τῶν Ἁγίων Ἀγγέλων.
Δέν εἶναι εὔκολη ὅμως, ἡ ἀντίληψη αὐτή νά γίνῃ κατανοητή ἀπό τόν κόσμο τῶν ἀνθρώπων, πού ἔχουν βαθειά μέσα τους, τήν ἑλληνική φιλοσοφική σκέψη. Γι’ αὐτό οἱ ἄνθρωποι σκέπτονται πολύ τό παρόν, ἐνδιαφέρονται μόνο γι’ αὐτό καί ἀδιαφοροῦν γιά τό μέλλον. Τώρα τί κάνω; Πῶς περνάω; Καί ἄλλα παρόμοια, λένε. Θά σκέπτωμαι τό τέλος τοῦ κόσμου; Καί αὐτό εἶναι πού ὁδηγεῖ στόν τρόπο ζωῆς καί στήν ἀδιαφορία περί τῶν μελλόντων. Αὐτό εἶναι παγίδα, ἔστω καί ἄν αὐτά, τά μελλούμενα, εἶναι πολύ μακρινά.

Προσοχή λοιπόν, διότι κατά τή Ἁγία Γραφή, θά ἔλθη ὡς κλέπτης ἐν νυκτί. Προσοχή, νά εἴμαστε πάντοτε ἕτοιμοι. Ἀμήν.