Ἑρμηνεία εἰς τό Εὐαγγέλιο τῆς Ε΄ Κυριακῆς μετά τό Πάσχα (Τῆς Σαμαρείτιδος)

ΚΕΙΜΕΝΟ:

Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἔρχεται ὁ Ἰησοῦς εἰς πόλιν τῆς Σαμαρείας λεγομένην Συχάρ, πλησίον τοῦ χωρίου ὃ ἔδωκεν Ἰακώβ Ἰωσήφ τῷ υἱῷ αὐτοῦ. Ἦν δέ ἐκεῖ πηγή τοῦ Ἰακώβ. Ὁ οὖν Ἰησοῦς κεκοπιακώς ἐκ τῆς ὁδοιπορίας ἐκαθέζετο οὕτως ἐπί τῇ πηγῇ· ὥρα ἦν ὡσεί ἕκτη. Ἔρχεται γυνή ἐκ τῆς Σαμαρείας ἀντλῆσαι ὕδωρ. Λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· δός μοι πιεῖν. Οἱ γάρ μαθηταί αὐτοῦ ἀπεληλύθεισαν εἰς τήν πόλιν, ἵνα τροφάς ἀγοράσωσι. Λέγει οὖν αὐτῷ ἡ γυνή ἡ Σαμαρεῖτις· πῶς σύ Ἰουδαῖος ὢν παρ’ ἐμοῦ πιεῖν αἰτεῖς, οὔσης γυναικός Σαμαρείτιδος; οὐ γάρ συγχρῶνται Ἰουδαῖοι Σαμαρείταις. Ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καί εἶπεν αὐτῇ· εἰ ᾔδεις τήν δωρεάν τοῦ Θεοῦ καί τίς ἐστιν ὁ λέγων σοι, δός μοι πιεῖν, σύ ἂν ᾔτησας αὐτόν, καί ἔδωκεν ἄν σοι ὕδωρ ζῶν. Λέγει αὐτῷ ἡ γυνή· Κύριε, οὔτε ἄντλημα ἔχεις, καί τό φρέαρ ἐστί βαθύ· πόθεν οὖν ἔχεις τό ὕδωρ τό ζῶν; Μή σύ μείζων εἶ τοῦ πατρός ἡμῶν Ἰακώβ, ὃς ἔδωκεν ἡμῖν τό φρέαρ, καί αὐτός ἐξ αὐτοῦ ἔπιε καί οἱ υἱοί αὐτοῦ καί τά θρέμματα αὐτοῦ; Ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καί εἶπεν αὐτῇ· πᾶς ὁ πίνων ἐκ τοῦ ὕδατος τούτου διψήσει πάλιν· ὃς δ’ ἂν πίῃ ἐκ τοῦ ὕδατος οὗ ἐγώ δώσω αὐτῷ, οὐ μή διψήσει εἰς τόν αἰῶνα, ἀλλά τό ὕδωρ ὃ δώσω αὐτῷ, γενήσεται ἐν αὐτῷ πηγή ὕδατος ἁλλομένου εἰς ζωήν αἰώνιον. Λέγει πρός αὐτόν ἡ γυνή· Κύριε, δός μοι τοῦτο τό ὕδωρ, ἵνα μή διψῶ μηδέ ἔρχομαι ἐνθάδε ἀντλεῖν. Λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· ὕπαγε φώνησον τόν ἄνδρα σου καί ἐλθέ ἐνθάδε. Ἀπεκρίθη ἡ γυνή καί εἶπεν· οὐκ ἔχω ἄνδρα. Λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· καλῶς εἶπας ὅτι ἄνδρα οὐκ ἔχω· πέντε γάρ ἄνδρας ἔσχες, καί νῦν ὃν ἔχεις οὐκ ἔστι σου ἀνήρ· τοῦτο ἀληθές εἴρηκας. Λέγει αὐτῷ ἡ γυνή· Κύριε, θεωρῶ ὅτι προφήτης εἶ σύ. Οἱ πατέρες ἡμῶν ἐν τῷ ὄρει τούτῳ προσεκύνησαν· καί ὑμεῖς λέγετε ὅτι ἐν Ἱεροσολύμοις ἐστίν ὁ τόπος ὅπου δεῖ προσκυνεῖν. Λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· γύναι, πίστευσόν μοι ὅτι ἔρχεται ὥρα ὅτε οὔτε ἐν τῷ ὄρει τούτῳ οὔτε ἐν Ἱεροσολύμοις προσκυνήσετε τῷ πατρί. Ὑμεῖς προσκυνεῖτε ὃ οὐκ οἴδατε, ἡμεῖς προσκυνοῦμεν ὃ οἴδαμεν· ὅτι ἡ σωτηρία ἐκ τῶν Ἰουδαίων ἐστίν. Ἀλλ’ ἔρχεται ὥρα, καί νῦν ἐστιν, ὅτε οἱ ἀληθινοί προσκυνηταί προσκυνήσουσι τῷ πατρί ἐν πνεύματι καί ἀληθείᾳ· καί γάρ ὁ πατήρ τοιούτους ζητεῖ τούς προσκυνοῦντας αὐτόν. Πνεῦμα ὁ Θεός, καί τούς προσκυνοῦντας αὐτόν ἐν πνεύματι καί ἀληθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν. Λέγει αὐτῷ ἡ γυνή· οἶδα ὅτι Μεσσίας ἔρχεται ὁ λεγόμενος Χριστός· ὅταν ἔλθῃ ἐκεῖνος, ἀναγγελεῖ ἡμῖν πάντα. Λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς· ἐγώ εἰμι, ὁ λαλῶν σοι. Καί ἐπί τούτῳ ἦλθαν οἱ μαθηταί αὐτοῦ, καί ἐθαύμασαν ὅτι μετά γυναικός ἐλάλει· οὐδείς μέντοι εἶπε, τί ζητεῖς ἤ τί λαλεῖς μετ’ αὐτῆς; Ἀφῆκεν οὖν τήν ὑδρίαν αὐτῆς ἡ γυνή καί ἀπῆλθεν εἰς τήν πόλιν, καί λέγει τοῖς ἀνθρώποις· δεῦτε ἴδετε ἄνθρωπον ὃς εἶπέ μοι πάντα ὅσα ἐποίησα· μήτι οὗτός ἐστιν ὁ Χριστός; Ἐξῆλθον οὖν ἐκ τῆς πόλεως καί ἤρχοντο πρός αὐτόν. Ἐν δέ τῷ μεταξύ ἠρώτων αὐτόν οἱ μαθηταί λέγοντες· Ραββί, φάγε. ὁ δέ εἶπεν αὐτοῖς· ἐγώ βρῶσιν ἔχω φαγεῖν, ἣν ὑμεῖς οὐκ οἴδατε. Ἔλεγον οὖν οἱ μαθηταί πρός ἀλλήλους· μή τις ἤνεγκεν αὐτῷ φαγεῖν; Λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· ἐμόν βρῶμά ἐστιν ἵνα ποιῶ τό θέλημα τοῦ πέμψαντός με καί τελειώσω αὐτοῦ τό ἔργον. Οὐχ ὑμεῖς λέγετε ὅτι ἔτι τετράμηνός ἐστι καί ὁ θερισμός ἔρχεται; Ἰδού λέγω ὑμῖν, ἐπάρατε τούς ὀφθαλμούς ὑμῶν καί θεάσασθε τάς χώρας, ὅτι λευκαί εἰσι πρός θερισμόν. Ἤδη καί ὁ θερίζων μισθόν λαμβάνει καί συνάγει καρπόν εἰς ζωήν αἰώνιον, ἵνα καί ὁ σπείρων ὁμοῦ χαίρῃ καί ὁ θερίζων. Ἐν γάρ τούτῳ ὁ λόγος ἐστίν ὁ ἀληθινός, ὅτι ἄλλος ἐστίν ὁ σπείρων καί ἄλλος ὁ θερίζων. Ἐγώ ἀπέστειλα ὑμᾶς θερίζειν ὃ οὐχ ὑμεῖς κεκοπιάκατε· ἄλλοι κεκοπιάκασι, καί ὑμεῖς εἰς τόν κόπον αὐτῶν εἰσεληλύθατε. Ἐκ δέ τῆς πόλεως ἐκείνης πολλοί ἐπίστευσαν εἰς αὐτόν τῶν Σαμαρειτῶν διά τόν λόγον τῆς γυναικός, μαρτυρούσης ὅτι εἶπέ μοι πάντα ὅσα ἐποίησα. Ὡς οὖν ἦλθον πρός αὐτόν οἱ Σαμαρεῖται, ἠρώτων αὐτόν μεῖναι παρ’ αὐτοῖς· καί ἔμεινεν ἐκεῖ δύο ἡμέρας. Καί πολλῷ πλείους ἐπίστευσαν διά τόν λόγον αὐτοῦ, τῇ τε γυναικί ἔλεγον ὅτι οὐκέτι διά τήν σήν λαλιάν πιστεύομεν· αὐτοί γάρ ἀκηκόαμεν, καί οἴδαμεν ὅτι οὗτός ἐστιν ἀληθῶς ὁ σωτήρ τοῦ κόσμου, ὁ Χριστός (Ἰωάν. δ΄ 5 - 42).

ΕΡΜΗΝΕΙΑ:

Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΚΑΙ Η ΣΑΜΑΡΕΙΤΙΣΣΑ
Φθάνει ὁ Ἰησοῦς σέ μιά πόλη τῆς Σαμάρειας πού λέγεται Συχάρ (σημερινή Ἀσκάρ). Εἶναι τό μέρος πού ἔδωσε ὁ Ἰακώβ στό γιό του τόν Ἰωσήφ. Ἐκεῖ πού ἦταν και τό πηγάδι τοῦ Ἰακώβ. Κουρασμένος λοιπόν ὁ Ἰησοῦς ἀπό τήν ὁδοιπορία, τήν ἀνηφόρα καί τή ζέστη (ἦταν καταμεσήμερο, ἕκτη ὥρα περίπου), κάθισε πάνω στό χεῖλος τοῦ πηγαδιοῦ.
Σέ λίγο ἦρθε μιά γυναίκα ἀπ’ τήν πόλη νά βγάλη νερό. Τῆς λέει ὁ Ἰησοῦς· «δός μου νά πιῶ». Οἱ μαθηταί του εἶχαν φύγει στήν πόλη γιά ν’ ἀγοράσουν τρόφιμα καί ἡ Σαμαρείτισσα τοῦ εἶπε· «Πῶς ἐσύ πού εἶσαι Ἰουδαῖος ζητεῖς νά πιῆς ἀπό μένα πού εἶμαι Σαμαρείτισσα; Δέν ὑπάρχουν σχέσεις ἀνάμεσα σέ Ἰουδαίους καί Σαμαρεῖτες», αὐτό θεωρεῖται ἀδιανόητο.
Ἡ γυναίκα μίλησε σύμφωνα μέ τήν ὑφιστάμενη ἔχθρα τῶν ἀνθρώπων τῆς Σαμάρειας καί τῆς Ἰουδαίας. Μίλησε καί εἶπε τά πράγματα ὅπως τά γνώριζε. Διατύπωσε τήν τυπολατρεία τῶν Σαμαρειτῶν πού ἐνῶ ἐπιδιδόντουσαν σέ πορνεῖες, ἐνῶ μολυνόντουσαν σέ σῶμα καί ψυχή, πίστευαν ὅτι μέ τό νερό καθαρίζονται.
Ἔτσι καί ἡ Σαμαρείτισσα. Τήν ψυχή της εἶχε βουτηγμένη στίς πορνεῖες, ἦταν στιγματισμένη γιά τόν ἔκλυτο βίο της καί φιλονικεῖ γιά τήν πόση λίγου νεροῦ. Καί ὁ Ἰησοῦς δέν τήν ἀποστόμωσε, δέν τῆς εἶπε ἐγὼ εἶμαι Θεός, ἐγὼ στερέωσα τόν οὐρανό καί θεμελίωσα τή γῆ καί φιλονικεῖς γιά τό νερό καί τήν πόση του καί μάλιστα σύ, γυναίκα μολυσμένη ἀπό τίς ἁμαρτίες; Τῆς εἶπε τοῦτο· «Ἄν γνώριζες τήν δωρεά τοῦ Θεοῦ καί ποιός εἶναι αὐτός πού σοῦ λέει· δῶσε μου νά πιῶ, θά γύρευες ἐσύ ἀπ’ αὐτόν καί θά σοῦ ἔδινε νερό ζωντανό». Τῆς μίλησε λοιπόν μέ τρόπο παιδαγωγικό καί ὠφέλιμο γιά τή σωτηρία της. Στή συνέχεια, ὁ σωστός τρόπος τοῦ Χριστοῦ κέντρισε τό ἐνδιαφέρον της καί ρωτᾶ· «Κύριε μήτε κουβά ἔχεις καί τό πηγάδι εἶναι βαθύ· ἀπό ποῦ λοιπόν ἔχεις καί μάλιστα νερό ζωντανό; Μήπως εἶσαι σύ πιό μεγάλος ἀπό τόν πατέρα μας Ἰακώβ, πού μᾶς ἔδωκε αὐτό τό πηγάδι, ἀπ’ ὅπου ἤπιε καί αὐτός καί τά παιδιά του καί τά κοπάδια του;» Ἀπό τήν ἐρώτηση αὐτή φαίνεται ὅτι ἡ συγκεκριμένη γυναίκα εἶχε μεγάλο σεβασμό στόν Πατριάρχη Ἰακώβ.
Ἄς δοῦμε ὅμως τήν ἀπάντηση τοῦ Κυρίου· Δέν τῆς εἶπε «Ναί, ἐγὼ εἶμαι μεγαλύτερος ἀπό τόν πατέρα σας Ἰακώβ· οὔτε ὅτι ἐγὼ ὑπάρχω πρίν ἀπό τή γέννηση τοῦ Ἀβραάμ». Γιατί παρόλο πού αὐτά εἶναι ἀλήθεια, ἄν τῆς ἔλεγε τέτοια, ἐκείνη δέν θά μποροῦσε νά κατανοήσῃ τέτοιο ὕψος ἀποκαλύψεων. Δέν τῆς μίλησε γιά πρόσωπα, ἀλλά γιά θέματα πνευματικά, γιά ἕνα ἀλλοιώτικο νερό, πού γίνεται μέσα μας πηγή ἀθανασίας. Καί αὐτή, ἡ ταλαιπωρημένη καί ἀκαλλιέργητη γῆ, πίστεψε πώς ἄν ἔπινε ἕνα τέτοιο νερό, δέν θά ξαναδιψοῦσε. Τῆς λέει τότε ὁ Ἰησοῦς· «Πήγαινε, φώναξε τόν ἄνδρα σου κι ἔλα». Ἄν δηλαδή, ἔχεις σύντροφο τῆς ζωῆς σου, ἄς γίνη καί στήν πίστη σου σύντροφος. Μήν παίρνεις μόνη σου τή δωρεά τῶν πνευματικῶν χαρισμάτων. Ἦρθα στή γῆ, ὄχι γιά νά σώσω μόνο τήν Εὔα, ἀλλά γιά νά ξανακαλέσω καί τόν ἄνδρα της πίσω στόν παράδεισο.
Τότε λέγει ἡ γυναίκα· «Δέν ἔχω ἄνδρα». Ἄρχισε σιγά - σιγά νά ξεσκεπάζη τίς ἁμαρτίες της. Καί ὁ Χριστός τῆς ἀπάντησε· «Καλά εἶπες, ὅτι δέν ἔχεις ἄνδρα. Εἶχες πέντε καί αὐτός πού ἔχεις τώρα δέν εἶναι ἄνδρας σου». Ἡ γυναίκα εἶχε στό παρελθόν ἀποκτήσει πέντε συζύγους πού εἶχαν πεθάνει καί οἱ πέντε. Γι’ αὐτό κανείς δέν ἤθελε νά τήν πάρῃ σά νόμιμη σύζυγο. Κι’ αὐτή μή μπορώντας νά χαλιναγωγίση τίς ὁρμές της, εἶχε κρυφά κάποιον μέ τόν ὁποῖο συζοῦσε. Καί νόμιζε ὅτι ὁ Χριστός μποροῦσε νά πλανηθῆ ὅταν τοῦ ἔλεγε, ὅτι δέν ἔχει (καθόλου) ἄνδρα. Ὁ Χριστός ὅμως, πού γνωρίζει τά κρυφά τῆς καρδιᾶς ὅλων τῶν ἀνθρώπων, τῆς εἶπε μέ ἀκρίβεια ὅλη τήν ἀλήθεια. Νά, γιατί δέν ντρεπόταν ὁ Χριστός νά μιλήσῃ σέ Τελῶνες καί Πόρνες.
Η ΣΥΖΥΓΙΑ
Στό σημεῖο αὐτό πρέπει νά τονίσουμε τή μεγάλη σημασία πού ἔχει γιά ὅλους τούς ἀνθρώπους ὁ ἤ ἡ σύντροφος. Δύο δρόμοι ὑπάρχουν στή ζωή. Ὅσοι ἐπιλέξουν τή συζυγική ζωή πρέπει νά προσέξουν τόσο στήν κατάλληλη ἐπιλογή, ὅσο καί στήν κατάλληλη συμβίωση μέσα στόν ἴδιο ζυγό καί σύμφωνα μέ τίς κατευθύνσεις καί τίς διδασκαλίες τῆς Ἐκκλησίας.
Μετά ἀπό τήν ἀποκάλυψη τῶν μυστικῶν πράξεών της, τοῦ λέει ἡ γυναίκα· «Κύριε, νομίζω πὼς εἶσαι προφήτης» καί συνεχίζει· «Οἱ πατέρες μας τελοῦσαν τή λατρεία τους σ’ αὐτό τό βουνό καί σεῖς οἱ Ἰουδαῖοι λέτε, ὅτι ὁ τόπος τῆς λατρείας εἶναι τά Ἱεροσόλυμα».
Ἡ πόρνη ἀνοίγει συζήτηση δογματική καί δέν ζητᾶ ἀπό τόν Κύριο κάτι βιοτικό, κάτι πρόσκαιρο, ἀλλά μόνο τήν ἐπιβεβαίωση τῆς προγονικῆς πίστεως. Καί ὁ Κύριος, γιά νά μήν τήν διαψεύσῃ, ἐπειδή τόν θεωροῦσε Ἰουδαῖο, ἀλλά νά τήν ὁδηγήσῃ στό δρόμο τῆς σωτηρίας ἀπαντᾶ μέ τή σοφία του ἐμμέσως καί τῆς λέγει· «Γυναίκα, πίστεψέ με, ὅτι ἔρχεται στιγμή καί εἶναι καί τώρα, πού οὔτε σ’ αὐτό τό βουνό, οὔτε στά Ἱεροσόλυμα δέ θά προσκυνοῦν τό Θεό, ἀλλά οἱ ἀληθινοί προσκυνητές θά τοῦ ἀποδίδουν λατρεία πνευματική καί ἀληθινή (παντοῦ). Τέτοιους προσκυνητές ζητᾶ ὁ Πατέρας. Ὁ Θεός εἶναι πνεῦμα καί οἱ προσκυνητές του πρέπει νά τοῦ ἀποδίδουν λατρεία πνευματική καί ἀληθινή».
ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ ΣΤΟ ΘΕΟ
Ἡ λατρεία τῶν Σαμαρειτῶν δέν εἶναι ἀληθινή, γιατί δέν ξέρουν ποιό θεό προσκυνοῦν. Ἡ λατρεία στήν Ἱερουσαλήμ δέν εἶναι παρά σκιά τῆς ἀληθινῆς λα­τρείας τοῦ Θεοῦ, «σκιάν γάρ ἔχων ὁ νόμος τῶν μελλόντων ἀγαθῶν...» (Ἑβρ. ι΄, 1). Γιά τό λόγο αὐτό, τόσο τό ψεύτικο καί τό μή ἀληθινό, ὅπως καί ἡ σκιά, σύντομα θά ἐξαφανιστοῦν καί στή θέση τους θά βασιλέψῃ ἡ ἀληθινή λατρεία τοῦ Θεοῦ.
Καί αὐτή ἡ ἀληθινή λατρεία τῶν ἀνθρώπων πραγματοποιήθηκε μέ τήν ἐνανθρώπιση τοῦ Χριστοῦ. Μέσῳ αὐτοῦ γνωρίσαμε τόν Πατέρα καί καθαγιαστήκαμε ἀπό τό Ἅγιο Πνεῦμα. Δέν λατρεύουμε πλέον τό Θεό μέ λέξεις καί θυσίες νεκρές, ἀλλ’ ἐν πνεύματι καί ἀληθείᾳ, μέ ψυχή καί σῶμα, μέ πίστη καί ἔργα, μέ σοφία κι’ ἀγάπη.
Οἱ προσκυνητές δέν ὑποκλίνονται σέ κάποιο πλάσμα, μά στόν ἴδιο τό Δημιουργό, ὄχι σέ κακούς δαίμονες πού ἐμφανίζονται σάν θεοί, ἀλλά στόν Ἕνα Πολυεύσπλαγχνο Πατέρα τοῦ φωτός καί τῆς ἀληθείας.
Ἔτσι ὁ Χριστός μέ τή διδασκαλία του οἰκοδομεῖ τήν πίστη της. Σιγά - σιγά ἀνεβάζει ἀνάλαφρα τή φύση της στόν οὐρανό. Χωρίς νά λογαριάζη τήν περιβολή τῆς πόρνης, γίνεται διάκονος τῆς ψυχικῆς της σωτηρίας. Δέν περιορίζεται σέ λόγια ἡ λατρεία τοῦ Θεοῦ, ἀλλά ἁπλώνεται παντοῦ ἡ ἐπίγνωση τῆς Θείας Χάριτος. Δέν οἰκειοποιοῦνται πιά Ἰουδαῖοι καί Σαμαρεῖτες τό σύμβολο τοῦ νόμου. Αὐτοί πού προσκυνοῦν τό Θεό πρέπει νά προσφέρουν λατρεία πνευματική καί ἀληθινή. Ὄχι λατρεία μέ ὁλοκαυτώματα, μόσχους, κριάρια καί ἄλλα παρόμοια. Τά δῶρα τῆς σωτηρίας ἐπεκτείνονται πλέον σ’ ὅλη τήν οἰκουμένη.
Τοῦ λέει ἡ γυναίκα· «Ξέρω ὅτι ἔρχεται ὁ Μεσσίας πού λέγεται Χριστός. Ὅταν ἔρθη ἐκεῖνος, θά μᾶς τά φανερώση ὅλα». Ἡ πόρνη φιλοσοφεῖ ζητήματα πνευματικά, φέρνει στό στόμα της τίς Θεῖες Γραφές. Κι ἄν τό σῶμα της ἔχει βουτυχθῆ στήν ἀκαθαρσία τῆς πορνείας, ἡ ψυχή της ἔχει καθαρισθῆ μέ τήν ἀναφορά καί τήν ἀνάγνωση τῶν Θείων Γραφῶν. Ἰδού πνευματική προκοπή, ἰδού πόρνη μέ γνώση. Ἄς προσέξουμε, πῶς ἀπό τά βάθη τῆς γῆς πέταξε στούς οὐρανούς. Μεσσία ἀποκαλεῖ τό Χριστό. Δέν τόν χαρακτηρίζει πιά Ἰουδαῖο, δέν κάνει διάκριση στό νά τοῦ δώση νερό. Καί ὁ Χριστός τί κάνει; Τῆς ἀποκαλύπτεται. Σπάνια φανέρωνε τόν ἑαυτό του, ἐνῶ στή γυναίκα εἶπε· «Ἐγὼ εἶμαι πού σοῦ μιλῶ, ὁ Χριστός».
ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΩΣ
Οἱ μαθητές τόν βρίσκουν νά μιλᾶ μέ τή γυναίκα καί παραξενεύονται. Ἐκείνη ἀφήνει τή στάμνα της μπαίνει στήν πόλη καί φωνάζει· «Ἐλᾶτε νά δῆτε κάποιον πού μοῦ εἶπε ὅλα ὅσα ἔκανα. Μήπως εἶναι αὐτός ὁ Χριστός;». Πόρνη μέ συνείδηση ἀποστόλου πού ἔγινε ἀπό τούς ἀποστόλους πιό δυνατή. Γιατί οἱ ἀπόστολοι περίμεναν νά συμπληρωθῆ ὁλόκληρη ἡ Θεία Οἰκονομία καί τότε ἄρχισαν τά κηρύγματά τους. Ἡ πόρνη ὅμως, πρίν ἀπό τήν Ἀνάσταση εὐαγγελίζεται τό Χριστό. Ἄς προσέξουμε. Ἕνα ἁμάρτημα τῆς εἶπε ὁ Χριστός, κι’ ἐκείνη τόν κηρύττει πιό μεγαλόφωνα ἀπό τούς ἀποστόλους. Δέν εἶδε τά θαύματά του καί ὅμως, τόν πίστευσε καί τόν διαλάλησε· Κι ἀπό τήν πόλη ἐκείνη τῶν Σαμαρειτῶν πίστεψαν σ’ αὐτόν πολλοί.
Πέρασαν τά χρόνια. Ἡ Σαμαρείτισσα ἄλλαξε τρόπο ζωῆς. Εἶχε πέντε ἀδελφές καί δύο γιούς. Βαπτίστηκε ἀπό τούς Ἀποστόλους τήν ἡμέρα τῆς Πεντηκοστῆς καί ὀνομάστηκε Φωτεινή. Ἀργότερα βαπτίστηκαν καί οἱ πέντε ἀδελφές της καί ὀνομάστηκαν Ἀνατολή, Φωτό, Φωτίς, Παρασκευή καί Κυριακή, καθώς καί τά δύο παιδιά της.
Τό πρῶτο πού τό ἔλεγαν Βίκτωρα καί ἦταν στρατηλάτης στό Ρωμαϊκό στρατό ὀνομάστηκε Φωτεινός. Τότε Ρωμαῖος αὐτοκράτορας ἦταν ὁ Νέρων, ὁ ὁποῖος μή γνωρίζοντας ὅτι ὁ Βίκτωρ ἦταν χριστιανός, τοῦ ἀνέθεσε νά διώξῃ τούς Χριστιανούς στήν Ἰταλία. Ὁ Βίκτωρ πῆγε ἀλλά ἀρνήθηκε νά ἐκτελέσῃ τίς ἐντολές πού εἶχε λάβει. Ὁ δούκας Σεβαστιανός, προσπάθησε νά τόν μεταπείσῃ ἀλλά μεταπείστηκε ὁ ἴδιος καί βαπτίστηκε χριστιανός.
Ὁ Νέρων πληροφορήθηκε τά γεγονότα καί κάλεσε στή Ρώμη τό Βίκτωρα, τό Σεβαστιανό, τήν Ἁγία Φωτεινή μέ ὅλες τίς ἀδερφές της καί τόν μικρό της γιο Ἰωσή. Χρησιμοποίησε ὅλα τά μέσα καί ὅλα τά γνωστά βασανιστήρια γιά νά τούς κάνῃ ν’ ἀλλάξουν πίστη, ἀλλά κανένας δέ λύγισε. Ἡ Ἁγία Φωτεινή φυλακίστηκε καί πέθανε στή φυλακή. Ἡ Ἁγία Φωτίς τεντώθηκε σέ δύο δέντρα, τά ὁποία ἀφέθηκαν καί τήν ἔσχισαν στά δύο. Οἱ ἄλλοι μάρτυρες θανατώθηκαν μέ ξίφος.
ΤΑ ΝΟΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΥ
Ἡ διδασκαλία πού πηγάζει ἀπό ὁλόκληρο τό σημερινό Εὐαγγέλιο εἶναι καταπληκτική καί ἀνεπανάληπτη. Ὁ Ἅγιος Κύριλλος Ἀλεξανδρείας, ἕνας ἀπό τούς πλέον βαθυστόχαστους συγγραφεῖς τῆς Χριστιανοσύνης, ἀναφέρεται καί ἀναλύει σέ βάθος «Περί τῆς ἐν Πνεύματι καί ἀληθεία προσκυνήσεως». Τά κεφάλαια αὐτά εἶναι πολλά. Τόμοι ὁλόκληροι. Τί νά πρωτοποῦμε καί τί νά τονίσουμε. Βάθος ἀμέτρητο καί θησαυρός ἀνεκτίμητος γιά ὅλους τούς Χριστιανούς. Συνοπτικά μόνο θά ἀναφέρουμε τό παρακάτω κείμενο τοῦ ἁγίου:
Ἡ πνευματική λατρεία, σέ ἀντίθεση μέ τήν παλαιότερη νομική, εἶναι ἄλλης ποιότητος, μέ διαφορετικά χαρακτηριστικά. Βασικό χαρακτηριστικό τῆς πνευματικῆς λατρείας εἶναι ὁ φωτισμός τῆς καρδιᾶς τοῦ ἀνθρώπου, διά τοῦ ὁποίου ἀποκτᾶται ἡ δυνατότητα νά ἀναγνωρίζῃ, νά βλέπῃ, νά προσκυνᾷ καί νά λατρεύῃ ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ τόν ἀληθινό Θεό.
Γι’ αὐτήν τήν προσκύνηση μᾶς μιλάει σήμερα ὁ Χριστός στό Εὐαγγέλιο· «ὅτε οἱ ἀληθινοί προσκυνηταί προσκυνήσουσιν τῷ Πατρί ἐν Πνεύματι καί ἀληθείᾳ». Αὐτή ἀποτέλεσε κατά τόν ἅγιο Κύριλλο τύπο πραγματικῆς λατρείας πού ὁδήγησε τά ἔθνη στό Χριστιανισμό, σέ ἀντίθεση μέ τή νομική λατρεία τῶν Ἰσραηλιτῶν. Ὁ λατρεύων πνευματικά τό Θεό δέν θυσιάζει ζῶα ἤ τρόφιμα, ἀλλά ὑμνεῖ τόν ἀληθινό Θεό πραγματοποιώντας «θυσίαν αἰνέσεως» στό θυσιαστήριο τῆς καρδιᾶς του.
Κάθε τι λοιπόν τό τυπικό, τό ἀπό συνήθεια καί σχολαστικά γενόμενο, ἐμπεριέχει μέσα του στοιχεῖα τοῦ Παλαιοῦ Νόμου, ἐνῶ κάθε τι πνευματικό, οὐσιαστικό, ἀγαπητικό, ἀληθινό καί ἐνταγμένο μέσα στό γράμμα καί τό πνεῦμα τοῦ εὐαγγελίου, ἀποτελεῖ ἀνώτερη ποιότητα λατρείας πού ὁδηγεῖ τούς «προσκυνοῦντας» στήν ἀλήθεια καί τή σωτηρία.
Ἄς μιμηθοῦμε τή Σαμαρείτισσα σέ πολλά καί κυρίως στήν «ἐν λόγῳ καί ἔργω» μετάνοιά της. Ἄς συνομιλήσωμε λοιπόν μέ τό Χριστό, σάν τή Σαμαρείτισσα, ἄς τον αἰσθανθοῦμε δίπλα μας καί ἀνάμεσά μας νά μᾶς μιλᾶ μέ τό στόμα τῶν προφητῶν καί τῶν ἀποστόλων.
Ἄς τόν ἀκούσουμε καί ἄς τόν πιστέψουμε πραγματικά «ἐν πνεύματι ἀληθείας» καί ὄχι τυπολατρικά. Καί μακάρι νά ἐπιτύχουμε τά αἰώνια ἀγαθά μέ τή χάρη καί τή φιλανθρωπία του. Ἀμήν.