Ἑρμηνεία εἰς τό Εὐαγγέλιο τῆς Γ΄ Κυριακῆς τοῦ Ματθαίου (Τῶν Νεομαρτύρων)

ΚΕΙΜΕΝΟ:

Εἶπεν ὁ Κύριος· Ὁ λύχνος τοῦ σώματός ἐστιν ὁ ὀφθαλμός· ἐάν οὖν ὁ ὀφθαλμός σου ἁπλοῦς ᾖ, ὅλον τό σῶμά σου φωτεινόν ἔσται· ἐάν δέ ὁ ὀφθαλμός σου πονηρός ᾖ, ὅλον τό σῶμά σου σκοτεινόν ἔσται. εἰ οὖν τό φῶς τό ἐν σοί σκότος ἐστί, τό σκότος πόσον; Οὐδείς δύναται δυσί κυρίοις δουλεύειν· ἢ γάρ τόν ἕνα μισήσει καί τόν ἕτερον ἀγαπήσει, ἢ ἑνός ἀνθέξεται καί τοῦ ἑτέρου καταφρονήσει· οὐ δύνασθε Θεῷ δουλεύειν καί μαμωνᾷ. Διά τοῦτο λέγω ὑμῖν, μή μεριμνᾶτε τῇ ψυχῇ ὑμῶν τί φάγητε καί τί πίητε, μηδέ τῷ σώματι ὑμῶν τί ἐνδύσησθε· οὐχί ἡ ψυχή πλεῖόν ἐστιν τῆς τροφῆς καί τό σῶμα τοῦ ἐνδύματος; ἐμβλέψατε εἰς τά πετεινά τοῦ οὐρανοῦ, ὅτι οὐ σπείρουσιν οὐδέ θερίζουσιν οὐδέ συνάγουσιν εἰς ἀποθήκας, καί ὁ πατήρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος τρέφει αὐτά· οὐχ ὑμεῖς μᾶλλον διαφέρετε αὐτῶν; τίς δέ ἐξ ὑμῶν μεριμνῶν δύναται προσθεῖναι ἐπί τήν ἡλικίαν αὐτοῦ πῆχυν ἕνα; καί περί ἐνδύματος τί μεριμνᾶτε; καταμάθετε τά κρίνα τοῦ ἀγροῦ πῶς αὐξάνει· οὐ κοπιᾷ οὐδέ νήθει· λέγω δέ ὑμῖν ὅτι οὐδέ Σολομών ἐν πάσῃ τῇ δόξῃ αὐτοῦ περιεβάλετο ὡς ἓν τούτων. Εἰ δέ τόν χόρτον τοῦ ἀγροῦ, σήμερον ὄντα καί αὔριον εἰς κλίβανον βαλλόμενον, ὁ Θεός οὕτως ἀμφιέννυσιν, οὐ πολλῷ μᾶλλον ὑμᾶς, ὀλιγόπιστοι; μή οὖν μεριμνήσητε λέγοντες, τί φάγωμεν ἤ τί πίωμεν ἤ τί περιβαλώμεθα; πάντα γάρ ταῦτα τά ἔθνη ἐπιζητεῖ· οἶδεν γάρ ὁ πατήρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος ὅτι χρῄζετε τούτων ἁπάντων. ζητεῖτε δέ πρῶτον τήν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καί τήν δικαιοσύνην αὐτοῦ, καί ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν (Ματθ. στ΄ 22-33).

ΕΡΜΗΝΕΙΑ:

ΣΤΟΥΣ ΕΠΙΓΕΙΟΥΣ ΚΑΙ ΟΥΡΑΝΙΟΥΣ ΘΗΣΑΥΡΟΥΣ.
Ἡ ἐπί τοῦ ὄρους ὁμιλία τοῦ Κυρίου ἀναφέρεται σέ τρία κεφάλαια τοῦ Εὐαγγελιστοῦ Ματθαίου, στό ε΄, στό στ΄ καί στό ζ΄. Μέρος τοῦ στ΄ κεφαλαίου ἀποτελεῖ τό σημερινό Εὐαγγέλιο τῆς γ΄ Κυριακῆς τοῦ Ματθαίου, πού ἀναφέρεται στούς ἐπίγειους καί τούς οὐράνιους θησαυρούς, στόν ὀφθαλμό τῆς ψυχῆς, στούς δύο κυρίους καί στήν Πρόνοια τοῦ Θεοῦ. Ἔτσι εἶναι πολλά τά θέματα καί τά διδάγματα τῆς σημερινῆς αὐτῆς Εὐαγγελικῆς περικοπῆς πού διδάσκουν τόν ἠθικό νόμο πού ὁδηγεῖ τόν ἄνθρωπο στήν πνευματική του ἐξύψωση καί στήν ψυχική του σωτηρία.
ΤΟ ΦΩΣ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ.
Προκειμένου να κατανοήσουμε καλλίτερα τόν ἐσωτερικό κόσμο τοῦ ἀνθρώπου, ὁ Κύριος μᾶς παρομοίασε τό νοῦ μέ τό μάτι τοῦ σώματος. Ὁ λύχνος πού δίνει φῶς στό σῶμα εἶναι τό μάτι, ἐνῶ ὁ λύχνος πού φωτίζει τήν ψυχή εἶναι ὁ νοῦς. Ἄν λοιπόν τό μάτι μας εἶναι γερό, τότε ἔχουμε φῶς. Ἔτσι καί ἄν ὁ νοῦς μας δέν ἔχει τυφλωθεῖ ἀπό τά πάθη τότε καί ἡ ψυχή μας θά ἔχῃ φῶς. Καί ὅταν λέγουμε «νοῦ» δέν ἐννοοῦμε μόνο τή λογική τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλά ὅλο τό ψυχικό εἶναι τοῦ ἀνθρώπου, πού ἡ Ἁγία Γραφή τό λέει καρδιά. Ὑπάρχει ὅμως μία διαφορά μεταξύ αὐτῶν. Τό μάτι τοῦ σώματος μπορεῖ νά δῇ ὅλα τά ὁρατά πράγματα ἐκτός ἀπό τόν ἴδιο τόν ἑαυτό του, ἐνῶ ὁ νοῦς λειτουργεῖ μέ διάφορους θετικούς ἤ ἀρνητικους τρόπους καί γιά τό λόγο αὐτό χρειάζεται προσοχή, φροντίδα καί θεραπεία. Τήν ἔννοια αὐτή, λένε ὅτι, συμβολίζει τό «ἐπανωκαλύμαυχο», πού παριστάνει τή «φυλακή» τοῦ νοῦ, ὥστε αὐτός νά βλέπῃ ὀρθά, ἁπλᾶ, ὑγιεινά. Μόνο μέ καθαρό νοῦ ὁ ἄνθρωπος γίνεται «Μακάριος καί καθαρός τῇ καρδίᾳ, καί ὄψεται τόν Θεόν».
ΟΙ ΔΥΟ ΚΥΡΙΟΙ.
Ὁ ἕνας κύριος (ἐξουσιαστής) εἶναι ὁ Θεός πού θέλει τόν ἄθρωπο τίμιο, φιλάγαθο, φιλάνθρωπο, δίκαιο, ἐλεήμονα, εὐθύ, εἰλικρινῆ. Ὁ ἄλλος εἶναι ὁ «Μαμμωνᾶς» πού θέλει τόν ἄνθρωπο κλέπτη, ἅρπαγα, ἀπατεῶνα, ψεύστη, ἄδικο καί δοῦλο τοῦ χρήματος καί τῶν ὑλικῶν ἀγαθῶν. Εἶναι λοιπόν ἀδύνατο στόν ἄνθρωπο νά δουλεύῃ ταυτόχρονα δύο Θεούς. Ὅταν ὁ Θεός δίνῃ πλοῦτο, τόν δίνει γιά νά εὐεργετοῦνται οἱ πάσχοντες.
Κατά τούς Ἁγίους: «Δέν μπορεῖ νά βλάψῃ τόν ἄνθρωπο, ὁ διάβολος. Μπορεῖ νά τοῦ βάλῃ στό νοῦ μιά ἁμαρτωλή ἰδέα, καί, μόνο ὅταν ὁ ἄνθρωπος συγκατατεθεῖ, νά τόν ὁδηγήσῃ στήν πτώση».
Ἄν ὅμως ὁ διάβολος μᾶς βρεῖ βοηθούς του, ἄν ἐγκλωβιστοῦμε στίς ἁμαρτωλές σκέψεις καί τίς καλλιεργήσουμε, ἄν τίς ἀναζωπυρώσουμε καί τίς ἀναβαθμίσουμε σέ ἁμαρτωλές πράξεις, τότε ὑπεύθυνοι εἴμαστε ἐμεῖς.
Η ΠΡΟΝΟΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ.
Ἡ Πρόνοια τοῦ Θεοῦ ὑπάρχει τόσο στή δημιουργία, ὅσο καί στήν ἐπίβλεψη ὅλων τῶν κτισμάτων. Μερικές φορές ὁ ἄνθρωπος δέν κατανοεῖ εὔκολα τήν πρόνοια τοῦ Θεοῦ ἡ ὁποία ἀπό τά ἐνάντια οἰκοδομεῖ τά καλλίτερα. Ἔτσι ἄς μήν ἀποροῦμε μή γνωρίζοντες τό ἀπύθμενο βάθος τῆς βουλῆς τοῦ Θεοῦ. Ἀκόμη καί ὅταν βλέπουμε τό κακό νά προοδεύῃ, πρέπει νά πιστεύουμε καί νά μήν ἀνησυχοῦμε.
Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΚΑΙ Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ.
Ζητᾶτε πρῶτα καί κυρίως, λέγει ὁ Κύριος, τά πνευματικά ἀγαθά τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ καί τήν ἀπόκτηση τῶν ἀρετῶν, πού ὁ Θεός ζητεῖ ἀπό ἐσᾶς γιά νά σᾶς χαρίσῃ τά ἀγαθά ταῦτα καί τότε θά σᾶς δοθοῦν μαζί μέ αὐτά καί ὅλα τά ἐπίγεια ἀγαθά· «ζητεῖτε δέ πρῶτον τήν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καί τήν δικαιοσύνην αὐτοῦ, καί ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν». Τή βασιλεία τοῦ Θεοῦ τήν βλέπουν μόνο ἐκεῖνοι πού ἔχουν καθαρή καρδιά, γιατί μόνο μέσα ἀπό καθαρή καρδιά, σάν ἀπό παράθυρο, εἰσέρχεται τό Φῶς τῆς Θεότητος πού φωτίζει κάθε ἄνθρωπο ἐρχόμενο στόν κόσμο.
Αὐτή τή βασιλεία καί δικαιοσύνη τοῦ Θεοῦ ἄς ζητᾶμε καί ἐμεῖς συνεχῶς, ἀγαπητοί, μέ ὑπομονή, μέ ἐμπιστοσύνη στό Θεό, μέ λιτή καί μετρημένη ζωή, μέ πόθο καί ἐγκράτεια, μέ ὑποταγή στό θέλημα τοῦ Θεοῦ καί μέ φῶς στό σῶμα καί κυρίως στήν ψυχή μας. Ἀμήν.
ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΝΕΟΜΑΡΤΥΡΩΝ.
Ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ εἶναι γεμάτη ἀπό χορούς Ὁσίων καί Μαρτύρων. Τήν στολίζουν μέ τήν ἠθική τους, τό μέγεθος τῆς πίστεώς τους, τό θερμό ζῆλο τους, τήν ὑπομονή τους καί τά μαρτύριά τους. Ὁ χρόνος στόν ὁποῖο ἔζησε ὁ κάθε Μάρτυρας δέν παίζει κανένα οὐσιαστικό ρόλο. Γίνεται μερικές φορές γιά λόγους πρακτικούς.
Πρέπει λοιπόν νά τονίσουμε, ὅτι οἱ νέοι Ἅγιοι εἶναι ἐξ ἴσου σημαντικοί μέ τούς παλαιοτέρους, ὅτι συνεχίζεται ἡ πορεία τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ μέσα στόν κόσμο καί ὅτι ἡ μέν τιμή καί ἡ σχετική προσκύνηση προσφέρεται σέ ὅλους τούς Ἁγίους, ἐνῶ ἡ προσκύνηση καί ἡ λατρεία μόνο στόν Τριαδικό Θεό.
Γιά τό πώς ἀκριβῶς ἀντιμετωπίζονται οἱ Ἅγιοι, φαίνεται ξεκάθαρα, ἀπό μία Συνοδική ἀπόφαση τοῦ 1672, πού λέει· «Προσκυνοῦμεν δέ τούς Ἁγίους, ὡς ὑπέρ Χριστοῦ ἐναγωνισθέντας καί μεσίτας αὐτούς Θεῷ προβαλλόμεθα, ὡς φίλους Θεοῦ καί παρρησίαν πρός αὐτόν κεκτημένους, δι’ αὐτῶν τήν πρός Θεόν βοήθειαν ἐξαιτούμενοι... ».
Αὐτούς λοιπόν τούς φίλους τοῦ Θεοῦ, πού ἀγωνίστηκαν γενναῖα γιά τή Χριστιανική πίστη, ἀπό τό 1453 μέχρι σήμερα, τιμοῦμε σήμερα. Πολλοί βιάστηκαν γιά νά ἀλλαξοπιστήσουν καί νά γίνουν μουσουλμᾶνοι. Οἱ περισσότερες ἀφορμές ἦταν ὅτι· α) Ἔβρισαν τόν Μωάμεθ β) Ὑποσχέθηκαν νά γίνουν μουσουλμᾶνοι γ) Ἀποπειράθηκαν νά ἐκχριστιανίσουν μουσουλμᾶνο δ) Ἔκαναν κηρυκτική ἤ ἱεραποστολική δράση καί πολλές ἄλλες.
Ὅλες οἱ ἐποχές ἦταν δύσκολες. Ἡ κάθε μία εἶχε τά δικά της χαρακτηριστικά. Πολλοί νομίζουμε ὅτι μόνο στήν ἐποχή μας ὑπάρχουν τόσες πολλές δυσκολίες καί προβλήματα. Μερικοί μάλιστα θεωροῦν ὅτι ἡ ἐποχή μας, ἐποχή τῶν προδρομικῶν τοῦ ἀντιχρίστου, εἶναι ἡ χειρότερη ὅλων τῶν ἄλλων ἐποχῶν καί ὅτι ἡ ἁμαρτία ἔχει κυριαρχήσει παντοῦ. Σέ ὁρισμένα πράγματα ἔχουν δίκαιο. Αὐτό ὅμως ἀπό μόνο του δέν λέει τίποτε. Πρέπει νά σκεφθοῦμε βαθύτερα.
Τί κάνει ὁ Θεός γιά νά ἀντισταθμίσῃ τά προβλήματα καί νά δώσῃ ἐλπίδα στούς πιστούς; Τήν ἀπάντηση τή δίνει ὁ Ἱερός Χρυσόστομος λέγων· «Ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις, τά σώματα τῶν εὐηρεστησάντων τῷ Θεῷ τοσαύτην ἐνδύσεται δόξαν ὅσην οὐδέ ἰδεῖν ἕνι τούτοις τοῖς ὀφθαλμοῖς», δηλαδή τίς τελευταῖες ἡμέρες τά σώματα τῶν ἁγίων θά ἔχουν λάβει τόση μεγάλη δόξα, ὥστε δέν θά μπορῇ κάποιος νά δῇ, ἕναν ἀπό αὐτούς, μέ τά σωματικά μάτια, παρά μόνο μέ τά μάτια τῆς πίστεως, τῆς ψυχῆς καί τῆς ἀγάπης.
Τό θέμα λοιπόν δέν εἶναι πόσο δύσκολα τά βλέπουμε, ἀλλά ἄν διαθέτουμε μάτια μόνο σωματικά καί βλέπουμε μόνο τήν ἐξωτερική μορφή τῶν πραγμάτων ἤ ἄν διαθέτουμε μάτια πίστεως, ψυχῆς καί ἀγάπης ὥστε νά διακρίνουμε στήν οὐσία τους ὅλα τά πνευματικά θέματα πού σχετίζονται μέ τή ζωή, μέ τό θάνατο καί μέ τά δοξασμένα ἱερά καί τίμια λείψανα τῶν ἁγίων, πού στούς τελευταίους καιρούς θά λάμπουν ἀκόμη περισσότερο γιά νά μᾶς δείχνουν τό δρόμο τῆς θυσίας καί τῆς σωτηρίας.
Μόνο τότε ἡ μελέτη τῶν νεομαρτύρων πού ἑορτάζουμε σήμερα, μπορεῖ νά ἐνεργήσῃ θετικά στή ζωή μας καί νά μᾶς δείξῃ τό φῶς καί τή δύναμη τοῦ Χριστοῦ, πού ἐνεργεῖ στά σώματα τῶν ἁγίων του.
Δέν εἶναι λοιπόν τυχαία, ἡ παραπάνω ἀναφορά τοῦ Ἱεροῦ Χρυσοστόμου. Εἶναι μία ἀποκαλυπτική μαρτυρία πού ἀποτυπώθηκε μέ τήν ἐπιφοίτηση τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Εἶναι ἕνα ἀπό τά πολλά ἐφόδια πού δίνει ἡ Πρόνοια τοῦ Θεοῦ, στούς σημερινούς ἀνθρώπους, γιά νά ἀντιμετωπίσουν μέ ἐπιτυχία κάθε ἐμπόδιο καί κάθε δυσκολία.
Οἱ ἅγιοι Νεομάρτυρες, οἱ ἐνδεδυμένοι κατά τίς τελευταῖες ἡμέρες μας μέ ἄφατη δόξα καί λαμπρότητα, ἄς πρεσβεύουν ὑπέρ ἡμῶν. Καί ἐμεῖς ἄς προσπαθήσουμε νά ἀποκτήσουμε μάτια πίστεως, ψυχῆς καί ἀγάπης. Ἀμήν.