Ἑρμηνεία εἰς τό Εὐαγγέλιο τῆς Δ΄ Κυριακῆς τοῦ Ματθαίου

ΚΕΙΜΕΝΟ:

Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, ἐλθόντι τῷ Ἰησοῦ εἰς Καπερναούμ, προσῆλθεν αὐτῷ Ἑκατόνταρχος, παρακαλῶν αὐτόν, καί λέγων· Κύριε, ὁ παῖς μου βέβληται ἐν τῇ οἰκίᾳ παραλυτικός, δεινῶς βασανιζόμενος. Καί λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Ἐγώ ἐλθών θεραπεύσω αὐτόν. Καί ἀποκριθείς ὁ ἑκατόνταρχος ἔφη· Κύριε, οὐκ εἰμί ἱκανός ἵνα μου ὑπό τήν στέγην εἰσέλθῃς· ἀλλά μόνον εἰπέ λόγῳ, καί ἰαθήσεται ὁ παῖς μου. Καί γάρ ἐγώ ἄνθρωπός εἰμι ὑπό ἐξουσίαν, ἔχων ὑπ’ ἐμαυτόν στρατιώτας· καί λέγω τούτῳ, πορεύθητι, καί πορεύεται, καί ἄλλῳ, ἔρχου, καί ἔρχεται, καί τῷ δούλῳ μου, ποίησον τοῦτο, καί ποιεῖ. Ἀκούσας δέ ὁ Ἰησοῦς, ἐθαύμασε, καί εἶπε τοῖς ἀκολουθοῦσιν· Ἀμήν λέγω ὑμῖν, οὐδέ ἐν τῷ Ἰσραήλ τοσαύτην πίστιν εὗρον. Λέγω δέ ὑμῖν ὅτι πολλοί ἀπό ἀνατολῶν καί δυσμῶν ἥξουσιν, καί ἀνακλιθήσονται μετά Ἀβραάμ καί Ἰσαάκ καί Ἰακώβ ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν· οἱ δέ υἱοί τῆς βασιλείας ἐκβληθήσονται εἰς τό σκότος τό ἐξώτερον· ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμός καί ὁ βρυγμός τῶν ὀδόντων. Καί εἶπεν ὁ Ἰησοῦς τῷ ἑκατοντάρχῳ· Ὕπαγε, καί ὡς ἐπίστευσας, γενηθήτω σοι. Καί ἰάθη ὁ παῖς αὐτοῦ ἐν τῇ ὥρᾳ ἐκείνῃ (Ματθ. η΄ 5-13).

ΕΡΜΗΝΕΙΑ:

Τρεῖς μεγάλες καί γενικὲς ἀρετές, ἀγαπητοί Χριστιανοί, μᾶς προβάλλει ἡ σημερινή εὐαγγελικὴ περικοπή: Τίς ἀρετές τῆς ἀγάπης, τῆς ταπεινώσεως καί τῆς πίστεως. Τρεῖς ἀρετές, πού βλέπουμε στό πρόσωπο τοῦ Ρωμαίου εἰδωλολάτρη Ἑκαντοντάρχου τῆς σημερινῆς περικοπῆς.
Πρώτη, εἶναι ἡ κορυφαία ἀρετή τῆς ἀγάπης. Ἡ ἀγάπη πρός τό συνάνθρωπό μας. Ἡ ἀγάπη πού ὁδήγησε τόν Ἑκατόνταρχο στό Χριστό, γιά νά ζητήσῃ τή θεραπεία τοῦ δούλου του. Αὐτὸ δείχνει καλὴ ψυχὴ καί προαίρεση.
δεύτερη εἶναι ἡ ἀναγκαία παντοῦ καί πάντοτε ταπείνωση. Μία ἀπό πιό τίς σημαντικές φράσεις τοῦ σημερινοῦ Εὐαγγελίου εἶναι καί αὐτή τήν ὁποία λέγει ὁ ἑκατόνταρχος ἀπευθυνόμενος στό Χριστό· «Κύριε, οὐκ εἰμί ἱκανός ἵνα μου ὑπό τήν στέγην εἰσέλθῃς». Ἀλήθεια, πόσο μεγάλη ταπείνωση εἶχε αὐτός ὁ εἰδωλολάτρης ἀξιωματικός;
Παρόλο πού ἦταν μεγαλωμένος σέ ἕνα εἰδωλολατρικό περιβάλλον μακριά ἀπό τίς διδαχές τῆς ἀληθινῆς πίστεως, μποροῦσε νά διακρίνῃ καί νά παραδεχθῇ τήν ἁμαρτωλότητά του. Ἔτσι θεωρώντας τόν ἑαυτό του ἀνάξιο τῆς παρουσίας τοῦ Χριστοῦ στό σπίτι του, ταπεινούμενος ἐξεφώνησε μέσα ἀπό τήν καρδιά του· «Κύριε, οὐκ εἰμί ἱκανός ἵνα μου ὑπό τήν στέγην εἰσέλθῃς».
Αὐτήν ἀκριβῶς τή φράση τοῦ ἑκατοντάρχου τήν πῆραν στά χείλη τους ἀμέτρητοι ἅγιοι τῆς Ἐκκλησίας. Τήν ἔκαναν προσευχή. Μία προσευχή πού μέ πίστη, συναίσθηση καί ταπείνωση φανερώνει τήν τεράστια διαφορά μεταξύ θείου καί ἀνθρώπινου παράγοντα· «Ναί Κύριε, οὐκ εἰμί ἱκανός ἵνα μου ὑπό τήν στέγην εἰσέλθῃς». Ἀλλά καταδέξου νά εἰσέλθῃς στόν οἶκο τῆς ἁμαρτωλῆς μου ψυχῆς καί νά μέ θεραπεύσῃς.
Χωρίς ταπείνωση, τό κάθε αἴτημά μας πρός τό Θεό δέν ἀποτελεῖ ἱκεσία, ἀλλά ἀπαίτηση, πού στηρίζεται στή δική μας αὐτοεκτίμηση καί ὑπερηφάνεια. Τότε ἀκόμα καί ἡ προσευχή γίνεται ὑποκρισία καί αἰτία κατακρίσεως, σάν τήν προσευχή τοῦ Φαρισαίου. Δέν ἀρκεῖ, λέγει ὁ Χριστός νά εἶναι κανείς υἱός τοῦ Ἀβραάμ, τοῦ Ἰσαάκ καί τοῦ Ἰακώβ ἀλλά τό νά διαθέτῃ, πίστη ἁπλῆ, ἄδολη καί ταπεινή.
Εἶχε ὅμως καί μεγάλη πίστη, τήν τρίτη μεγάλη ἀρετή καί τήν εἶχε σέ τέτοιο μέγεθος ὥστε τόν θαύμασε καί ὁ ἴδιος ὁ Κύριος καί τόν ἐπαίνεσε δημοσίως καί τόν ἔκανε ὑπόδειγμα πίστεως λέγοντας «οὐδέ ἐν τῷ Ἰσραήλ τοσαύτην πίστιν εὗρον». Δέν εἶναι λίγο νά πιστεύσῃ κάποιος ὅτι ἕνας ἄνθρωπος μπορεῖ ἀπό μακρυά καί μέ ἕνα λόγο νά θεραπεύση ἕνα ἀσθενή καί ὅμως αὐτός τό πίστευσε καί τό διατράνωσε λέγοντας στό Χριστό· «μόνον εἰπέ λόγῳ, καί ἰαθήσεται ὁ παῖς μου», μόνο πές ἕνα λόγο καί θά γίνῃ καλά ὁ δοῦλος μου.
Εἶναι χαρακτηριστικό τό γεγονός ὅτι μόνο σέ δύο περιπτώσεις τό Εὐαγγέλιο μᾶς λέει ὅτι ὁ Χριστὸς θαύμασε γιά κάτι. Καί στίς δύο περιπτώσεις πρόκειται γιά τήν πίστη. Στήν πρώτη περίπτωση ἀνήκει τό ἐπεισόδιο τοῦ ἑκατόνταρχου τῆς Καπερναούμ, πού περιγράφει ἡ σημερινή εὐαγγελική περικοπή· «ἀκούσας δέ ὁ Ἰησοῦς ἐθαύμασε».
Σέ μία ἄλλη περίπτωση ὁ Χριστός δέν θαυμάζει γιά τήν πίστη, ἀλλά γιά τήν ἀπιστία τῶν συμπατριωτῶν του ὅταν τούς δίδασκε στήν συναγωγή τῆς Ναζαρέτ. Ἐκεῖ οἱ ἄνθρωποι δέν δέχονται τόν ἴδιο καί τό κήρυγμά του· «καί οὐκ ἠδύνατο ἐκεῖ οὐδεμίαν δύναμιν ποιῆσαι, εἰ μή ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπιθείς τάς χεῖρας ἐθεράπευσε· καί ἐθαύμαζε διά τήν ἀπιστίαν αὐτῶν. Καί περιῆγε τάς κώμας κύκλῳ διδάσκων» (Μάρκ, στ΄ 5-6), δηλαδή, δὲν μποροῦσε ἐκεῖ νὰ κάνῃ κανένα ἀπό τά μεγάλα θαύματά του καί ἔμενε κατάπληκτος ἀπὸ τὴν ἀπιστία τους, τήν ὁποία διέκρινε στά βάθη τῶν καρδιῶν τους καί ἡ ὁποία ἐμπόδιζε τήν ἐνέργεια τῆς θαυματουργικῆς του δυνάμεως. Καί περιώδευε τριγύρω στά χωριά καί ἐδίδασκε.
Τί νόημα ἔχει νά διδάσκῃς ἀνθρώπους πού δέν θέλουν νά σέ ἀκούσουν. Ἀφοῦ χωρίς πίστη τίποτε δέν γίνεται, οὔτε θαῦμα, οὔτε μυστήριο, οὔτε θεραπεία. Τόσο μεγάλη ἀπιστία εἶχαν, οἱ ἀκροατές τοῦ Χριστοῦ στή Συναγωγή τῆς Ναζαρέτ, ὥστε θαύμασε (ἀπόρησε) γιά τήν τόσο μεγάλη ἀπιστία τους.
Αὐτός ὁ θαυμασμός τοῦ Χριστοῦ γιά τήν ἀπιστία τῶν Ναζαρηνῶν, μᾶς διδάσκει καί μᾶς ἐξηγεῖ διαχρονικά φαινόμενα ἀπιστίας. Αὐτός εἶναι καί ὁ λόγος πού πολλές φορές ὁ ἴδιος ὁ Χριστός φωνάζει καί προειδοποιεῖ λέγων· «ὁ ἔχων ὦτα ἀκουέτω», διότι πολλοί δέν ἀκοῦν καί ἄν ἀκοῦν συνήθως τά ἀπορρίπτουν.
Ἄς προσέξουμε λοιπόν, ἀδελφοί Χριστιανοί, διότι μπορεῖ αὐτός, ὁ ξένος, ὁ ὁποιοσδήποτε ἐξ ἀνατολῶν καί δυσμῶν ἐρχόμενος νά βρεθῇ στήν ἀγκαλιά τῶν Πατριαρχῶν Ἀβραάμ, Ἰσαάκ καί Ἰακώβ καί ἐμεῖς, οἱ γνωρίζοντες τήν ἀληθινή πίστη νά κινδυνεύσουμε, λόγῳ ἀπιστίας, ἐγωϊσμοῦ καί ἐλλείψεως ἀγάπης νά χάσουμε τή βασιλεία τῶν οὐρανῶν.
Κανένας Χριστιανός δέν πρέπει νά χαθῇ. Ἄς προσπαθήσουμε ὅλοι νά ὑπερβοῦμε τήν πίστη καί τήν ἀγάπη τοῦ ἑκατοντάρχου, ἀλλά πάντοτε μέ ταπείνωση. Ἡ ἀληθινή ταπείνωση φέρνει τήν ἀληθινή ἀγάπη καί οἱ δύο μαζί τήν ζέουσα καί χωρίς ἐγωϊσμό ἀληθινή πίστη, ὅπως τή διδάσκει τό εὐαγγέλιο τοῦ Χριστοῦ καί οἱ Ἅγιοι τῆς Ἐκκλησίας μας. Ἡ Βασιλεία τῶν οὐρανῶν εἶναι κτισμένη γιά ὅλους, πόσο μᾶλλον γιά τούς στρατιῶτες καί φίλους τοῦ Χριστοῦ. Ἀμήν. Γένοιτο εἰς πάντας.