Ἑρμηνεία εἰς τό Εὐαγγέλιο τῆς E΄ Κυριακῆς τοῦ Ματθαίου

ΚΕΙΜΕΝΟ:

Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, ἐλθόντι τῷ Ἰησοῦ εἰς τήν χώραν τῶν Γεργεσηνῶν, ὑπήντησαν αὐτῷ δύο δαιμονιζόμενοι, ἐκ τῶν μνημείων ἐξερχόμενοι, χαλεποί λίαν, ὥς τε μή ἰσχύειν τινά παρελθεῖν διά τῆς ὁδοῦ ἐκείνης. Καί ἰδού ἔκραξαν λέγοντες· Τί ἡμῖν καί σοί, Ἰησοῦ Υἱέ τοῦ Θεοῦ; ἦλθες ὧδε πρό καιροῦ βασανίσαι ἡμᾶς; Ἦν δέ μακράν ἀπ’ αὐτῶν ἀγέλη χοίρων πολλῶν βοσκομένη. Οἱ δέ δαίμονες παρεκάλουν αὐτόν λέγοντες· Εἰ ἐκβάλλεις ἡμᾶς, ἐπίτρεψον ἡμῖν ἀπελθεῖν εἰς τήν ἀγέλην τῶν χοίρων. Καί εἶπεν αὐτοῖς· Ὑπάγετε. Οἱ δέ ἐξελθόντες, ἀπῆλθον εἰς τήν ἀγέλην τῶν χοίρων. Καί ἰδού, ὥρμησε πᾶσα ἡ ἀγέλη τῶν χοίρων κατά τοῦ κρημνοῦ εἰς τήν θάλασσαν, καί ἀπέθανον ἐν τοῖς ὕδασιν. Οἱ δέ βόσκοντες ἔφυγον· καί ἀπελθόντες εἰς τήν πόλιν, ἀπήγγειλαν πάντα καί τά τῶν δαιμονιζομένων. Καί ἰδού, πᾶσα ἡ πόλις ἐξῆλθεν εἰς συνάντησιν τῷ Ἰησοῦ· καί ἰδόντες αὐτόν, παρεκάλεσαν ὅπως μεταβῇ ἀπό τῶν ὁρίων αὐτῶν. Καί ἐμβάς εἰς πλοῖον διεπέρασε, καί ἦλθεν εἰς τήν ἰδίαν πόλιν (Ματθ. η΄ 28-34, θ΄ 1).

ΕΡΜΗΝΕΙΑ:

Θά μπορούσαμε μέ λίγα λόγια νά ποῦμε ὅτι τό σημερινό εὐαγγέλιο ἀναδεικνύει τή θριαμβευτική νίκη καὶ τήν ἀδιαμφισβήτητη κυριαρχία τοῦ Θεοῦ πάνω στὶς ἀντίθεες δυνάμεις. Μέσα ἀπό τήν περικοπὴ προβάλει ἡ λυτρωτικὴ δύναμη τοῦ Χριστοῦ, ποὺ ἐλευθερώνει τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὶς δαιμονικὲς δυνάμεις πού τὸν βασανίζουν, τὸν ταλαιπωροῦν καὶ τὸν καταδυναστεύουν.
Ο ΝΟΜΟΣ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΓΕΡΓΕΣΗΝΩΝ
Τά γεγονότα πού ἀναφέρει τό σημερινό εὐαγγέλιο συνέβησαν στή χώρα τῶν Γεργεσηνῶν. Ὅμως, παρόμοια γεγονότα συμβαίνουν σέ ὅλες τίς κοινωνίες καί σέ ὅλες τίς ἐποχές. Ὑπάρχουν καί σήμερα «Γεργεσηνοί». Ὑπάρχουν, δηλαδή, ἄνθρωποι ἰδιοτελεῖς καί συμφεροντολόγοι, ἄνθρωποι πού παραπάνω ἀπ’ ὅλα ἔχουν τό συμφέρον τους, καί χάριν τοῦ συμφέροντος δέν διστάζουν νά παραβοῦν τό νόμο τοῦ Θεοῦ.
Ἀλλά ποιό εἶναι τό τελικό συμφέρον τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν; Κανένα. Κανένας δέν πῆρε ποτέ μαζί του ὑλικά ἀγαθά. Ἡ παράνομη ἀπόκτηση τῶν ὑλικῶν ἀγαθῶν, εἶναι καταστροφή. Καταστροφή, σάν τήν καταστροφή τῶν Γεργεσηνῶν. Σήμερα διαθέτουν δύο χιλιάδες χοίρους καί αὔριο τίποτε. Τά παρανόμως συναχθέντα σκορπίζονται στούς τέσσερις ἀνέμους ἤ πνίγονται στή θάλασσα.
Μερικοί πού ἀκοῦν τό σημερινό Εὐαγγέλιο, σκανδαλίζονται καί ρωτοῦν· Γιατί ὁ Χριστός ἐπέτρεψε στούς δαίμονες νὰ καταστρέψουν τήν ἀγέλη τῶν χοίρων καί ἑπομένως τήν περιουσία τῶν ἀνθρώπων;
Διότι, ἦταν περιουσία παράνομη. Ὁ Νόμος τοῦ Μωϋσέως δέν ἐπέτρεπε νά τρέφουν οἱ Ἑβραῖοι χοίρους καί νά τρῶνε τό κρέας τους. Ἀλλ’ αὐτοί, ἀδιάφοροι καί ἀσεβεῖς, λαίμαργοι καί πλεονέκτες, ἄνθρωποι ὑλιστές ἔκαναν τό ἀντίθετο. Γιά τή θρησκεία τους δέν ἔδιναν καμμιά σημασία. Γι’ αὐτό ὁ Χριστός, τιμωρῶντας τήν ἀσέβειά τους, ἐπέτρεψε στούς δαίμονες νὰ καταστρέψουν τήν ἀγέλη τῶν χοίρων.
Μερικοί λένε ὅτι ὁ Χριστός πού εἶναι ἀγάπη δέν ἐπέτρεψε νά τιμωρηθοῦν οἱ χοιροβοσκοί καί τά ἀφεντικά τους διότι ἐξασκοῦσαν ἀπαγορευμένο ἐπάγγελμα. Ὅμως δέν πρέπει νά ξεχνᾶμε ὅτι ὁ Θεός δέν εἶναι μόνο ἀγάπη, οὔτε μόνο δικαιοσύνη, οὔτε μόνο ἕνα ἀπό αὐτά πού τόν χαρακτηρίζουμε, ἀλλά ὅλα αὐτά καί πολλά ἄλλα πού δέν μποροῦμε νά κατανοήσουμε. Αὐτό ἀποδεικνύει ἡ ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας γεμάτη τόσο ἀπό εὐεργεσίες, ὅσο καί ἀπό τιμωρίες καί ἀπό κατακλυσμούς καί ἀπό ὅσα ὁ Θεός πράττει γιά τό καλό μας.
ΟΙ ΔΑΙΜΟΝΙΖΟΜΕΝΟΙ
Οἱ δαιμονιζόμενοι ἦσαν κοινωνικά ἀπροσάρμοστοι, τραγικοί, ἐπιθετικοί καί «χαλεποί λίαν», δηλαδή λυπηροί, ἀλγεινοί, δύσκολοι, βαρεῖς, προξενοῦντες τρόμο, φοβεροί, ἐπικίνδυνοι, ὀργίλοι, σκληροί, ἄγριοι, τραχεῖς, αὐστηροί καί εὐκόλως ἐρεθιζόμενοι.
Σέ κάθε ἕναν ἀπό τούς δαιμονιζόμενους ὑπῆρχαν πολλά δαιμόνια καί ὅπως μᾶς λέγει ὁ εὐαγγελιστής Μάρκος ὅταν ρώτησε ὁ Χριστός ἕναν δαιμονισμένο τό ὄνομά του ἀπήντησε· «λεγεὼν ὄνομά μοι, ὅτι πολλοί ἐσμεν», τό ὄνομά μου εἶναι λεγεών, γιατί εἴμαστε πολλοί (Μάρκ. 5, 9).
Μεγάλη εἶναι ἡ ἐπίδραση πού δημιουργοῦν οἱ δαίμονες ὅταν κυριεύσουν τόν ἐσωτερικό κόσμο τοῦ ἀνθρώπου. Ἐπιφέρουν πλήρη ἐσωτερική διάσπαση τῆς προσωπικότητάς του.
Κομματιάζουν τήν ὕπαρξή του. Τόν ἀπομακρύνουν ἀπό τόν Θεό καί τότε ὁ ἄνθρωπος γίνεται μᾶζα πού κυριαρχεῖται ἀπό ἀνεξέλεγκτες δυνάμεις μέ τάσεις αὐτοκαταστροφῆς· «κατακόπτων ἐαυτόν λίθοις», κατακοβόταν μέ πέτρες (Μάρκ. ε΄, 5).
Καθετί πού ὑποτάσσεται στήν δαιμονική δύναμη ἄνθρωπος ἤ ζῶο, διαλύεται καί καταστρέφεται, ὅπως τά ζῶα πού ἔπεσαν καί πνίγηκαν.
ΤΑ ΤΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΑΙΜΟΝΙΣΜΟΥ
Τρία εἶναι τά βασικά σημεῖα πού ἀναφέρονται στήν περικοπή. 1) Ἡ γῆ, τό νεκροταφεῖο πού ἔμεναν οἱ δαιμονισμένοι. 2) Τά ζῶα, οἱ χοῖροι, πού δέχθηκαν τή μανία τῶν δαιμόνων. 3) Ἡ θάλασσα μέσα στήν ὁποία πνίγηκαν οἱ χοῖροι.
Βλέπουμε ὅτι ὅταν ὁ ἄνθρωπος δαιμονίσθηκε τό κακό δέν σταμάτησε ἐκεῖ. Στή συνέχεια δαιμονίστηκε ἡ γῆ, τά ζῶα καί ἡ θάλασσα. Καί αὐτό εἶχε καί ἔχει πολλές φανερές καί κρυφές ἐπιπτώσεις σέ πολλούς τομεῖς τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου.
Ο ΧΡΙΣΤΟΣ, Η ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΤΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΔΙΚΟ ΜΑΣ ΚΑΘΗΚΟΝ
Ὁ Χριστός εἶναι κυρίαρχος πάνω στίς ἀντίθεες δυνάμεις. Ἐλευθερωτής καί λυτρωτής τοῦ ἀνθρώπου, αὐτός εἶναι ἡ ὁδός, ἡ ζωή καί ἡ ἀλήθεια. Ἐμεῖς ὀφείλουμε νά τόν ἀναγνωρίζουμε, ἀλλά καί νά ἀκολουθοῦμε τίς ἐντολές του.
Νά ἀκολουθοῦμε τή διδασκαλία του σέ ὅλα. Καί ὄχι μόνο νά ἀναγνωρίζουμε τή δύναμή του, ἀλλά καί νά μήν τοῦ ζητᾶμε παράλογα πράγματα, ὅπως ἔκαναν οἱ Γεργεσηνοί οἱ ὁποῖοι ἀντί νά τόν εὐχαριστήσουν καί νά τοῦ ζητήσουν νά μείνῃ στήν πόλη τους καί νά τούς προσφέρῃ τίς εὐεργεσίες του, τοῦ ζήτησαν νά φύγῃ· «καί ἰδόντες αὐτόν, παρεκάλεσαν ὅπως μεταβῇ ἀπό τῶν ὁρίων αὐτῶν», δηλαδή, νά φύγῃ ἀπό τήν πόλη τους, ἀπό τό χῶρο τους καί νά μήν ἀνακατεύεται σέ πράγματα πού θεωροῦσαν δικαιοδοσία τους.
Γιά τήν περίπτωση τῶν Γεργεσηνῶν ταιριάζει ἡ περίπτωση τῆς πλήρους ἀχαριστίας καί τῆς πωρωμένης συνείδησης.
Ο ΚΟΣΜΟΣ ΚΑΙ Ο ΔΙΑΒΟΛΟΣ
Ὅπως εἶναι σέ ὅλους γνωστό ἡ σημερινή κοινωνία ἔχει ἐπιτύχει πολλά ἐπιτεύγματα. Τά τεχνολογικά κυρίως κατορθώματά της προκαλοῦν τό θαυμασμό ὅλων καί εἶναι ἤ θά ἔπρεπε νά εἶναι ὁδηγός πού σέ κάθε σελίδα του δείχνει τή δόξα τοῦ Δημιουργοῦ. Ὅταν· «οἱ οὐρανοί διηγοῦνται δόξαν Θεοῦ», ὅλα αὐτά τά καταπληκτικά ἐπιτεύγματα προόδου δέν μποροῦν νά ἀποδοθοῦν στό Δημιουργό κάθε φυτικῆς, ὑλικῆς καί ζωϊκῆς ὑπάρξεως καί κάθε προόδου καί ἐπιστήμης καί ἀνακαλύψεων;
Δυστυχῶς ὅμως τά πράγματα δέν ἀντιμετωπίζονται ἔτσι. Ἀντίθετα, σέ αὐτήν τή σύγχρονη ἐποχή οἱ περισσότεροι ἄνθρωποι θεωροῦν ἀδιανόητη τή σκέψη καί τήν ἀντίληψη νά μιλᾶμε ἀκόμη γιά δαίμονες καί δαιμονισμένους. Ὅποιος ὅμως ἀμφισβητεῖ τὴν ὕπαρξη τοῦ διαβόλου καὶ τὴν ἀρνητικὴ καὶ φθοροποιὸ ἐπίδρασή του στὴ ζωή μας, κάνει μεγάλο λάθος, ἀφοῦ «ἡ πιὸ πετυχημένη πονηριὰ τοῦ διαβόλου εἶναι νὰ μᾶς πείθῃ ὅτι δὲν ὑπάρχει».
Ὁ Διάβολος, ὅμως, ὑπάρχει καί κρύβεται μέσα στή δύναμη τοῦ πολύμορφου κακοῦ ποὺ μᾶς βασανίζει, μᾶς ταλαιπωρεῖ, μᾶς τυραννᾷ καὶ μᾶς καταδυναστεύει. Ὁ ἀδιάφορος πνευματικὰ ἄνθρωπος, ἀνυποψίαστος στὴν παρουσία τοῦ διαβόλου καὶ εὐάλωτος στὴν πανουργία του, παρασύρεται στήν ἄρνηση τῆς ζωῆς, στό μηδενισμό καί στό ψεῦδος.
Πολλές εἶναι οἱ διαβολικές ἐνέργειες. Ἡ βία, τό μῖσος, ἡ αὐτοκαταστροφή, τὸ παράλογο τῆς ζωῆς, ἡ σύγχρονη εἰδωλολατρεία εἶναι μορφὲς δαιμονισμοῦ στὴν ζωή μας, γιὰ νὰ μὴν ἀναφερθοῦμε στὶς φανερὲς καὶ κραυγαλέες ἐκδηλώσεις τοῦ διαβόλου, ποὺ, ἂν καὶ ἀλλάζουν μορφή, παραμένουν πάντα στὴν οὐσία ἴδιες, σατανολατρεία, μαγεία, μαντεία καὶ ἄλλα παρόμοια.
Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΚΑΙ Ο ΚΟΣΜΟΣ
Καί ἐδῶ γεννᾶται τό ἐρώτημα. Ἡ κοινωνία ἡ σημερινή εἶναι καλύτερη ἀπό ἐκείνη τῶν Γεργεσηνῶν; Ἀναγνωρίζει τήν ὑγεία, τήν εὐεργεσία, τήν κάθε δωρεά τοῦ Θεοῦ;
Ἀντιλαμβάνεται σωστά τό πραγματικό της συμφέρον ἤ ἐνδιαφέρεται περισσότερο γιά τήν προσωρινή ἀλλά παράνομη πρόσοδο ἀπό τή «βοσκή τῶν χοίρων»;
Ἐπιβραβεύει τό καλό, τό ἔντιμο, τό εἰλικρινές, τό ἀγαθό, τό ἄδολο ἤ σπουδάζει συμπεριφορές ἐπιφανειακές, πονηρές, συμφεροντολογικές;
Πρέπει λοιπόν νά γνωρίζουμε ὅλοι ἐμεῖς πού ἀποτελοῦμε μέλη τῆς σημερινῆς καί κάθε κοινωνίας, ὅτι τόν συνάνθρωπο μποροῦμε νά τόν κοροϊδεύσουμε, νά τόν ἀδικήσουμε, νά τόν ὑποτιμήσουμε, τό Θεό ὅμως ποτέ.
Αὐτός βλέπει τά πάντα. Ἀκόμη καί τά δαιμόνια πού ἔχουμε μέσα μας καί δέν τά παραδεχόμαστε. Διακρίνει κάθε σκέψη μας, ἀκόμη καί ἄν δέν τήν ξεστομίζουμε δυνατά. Μόνο μαζί μέ τό Χριστό καί μέ τήν Ἐκκλησία του μποροῦμε νά γλυτώσουμε.
Αὐτό ἀκριβῶς ἀναφέρεται καί στόν Εἱρμό τῆς ς΄ ὠδῆς τῆς Μεσοπεντηκοστῆς· «Θύσῳ σοι, μετά φωνῆς αἰνέσεως Κύριε, ἡ Ἐκκλησία βοᾶ σοι· ἐκ δαιμόνων λύθρου κεκαθαρμένη, τῷ δι’ οἶκτον, ἐκ τῆς πλευρᾶς σου ῥεύσαντι αἵματι», δηλαδή, Θά σοῦ θυσιάσῳ μετά δοξολογικῆς φωνῆς Κύριε, φωνάζει ἡ Ἐκκλησία σου, αὐτή πού εἶναι καθαρισμένη ἀπό τόν ρύπο τῶν δαιμόνων μέ τό αἷμα σου πού χύθηκε ἀπό τήν πλευρά σου.
Ἄς προσπαθήσουμε καί μεῖς, ἀγαπητοί νά ἀποφύγουμε τή βρωμιά, τήν ἀκαταστασία, καί τή σύγχυση μέ ὅπλο τόν καθαρισμό πού μᾶς φέρνει τό αἷμα τοῦ Χριστοῦ σέ ὅσους τοῦ ζητοῦν νά μείνῃ κοντά τους «στά ὅριά τους».
Ἄς προσπαθοῦμε νά ἀξιοποιοῦμε πρός τό καλό τίς ἀφορμές πού δίνονται. Εἴτε γιά νά ἀποκρούσουμε συκοφαντίες, εἴτε γιά νά διαφωτίσουμε καί προσκαλέσουμε στό σωστό δρόμο.
Γιά νά ἀντιμετωπίσουμε τίς δυσκολίες χρειάζεται ἀγωνιστικότητα. Χρειάζεται ἐπίσης πολλή αἰσιοδοξία. Χρειάζονται καί πρότυπα. Τέτοια πρότυπα καί διδακτικά παραδείγματα εἶναι τά μαρτύρια καί οἱ ἀγῶνες τῶν Ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας μας πού διώχτηκαν, δικάστηκαν, βασανίστηκαν, ἀλλά κήρυξαν τήν ἀληθινή πίστη καί ὁδήγησαν πολλούς στή σωτηρία. Ἀμήν.