Ἑρμηνεία εἰς τό Εὐαγγέλιο τῆς Θ΄ Κυριακῆς τοῦ Ματθαίου

ΚΕΙΜΕΝΟ:

Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, ἠνάγκασεν ὁ Ἰησοῦς τούς μαθητάς αὑτοῦ ἐμβῆναι εἰς τό πλοῖον, καί προάγειν αὐτόν εἰς τό πέραν, ἕως οὗ ἀπολύσῃ τούς ὄχλους. Καί ἀπολύσας τούς ὄχλους, ἀνέβη εἰς τό ὄρος κατ’ ἰδίαν προσεύξασθαι. Ὀψίας δέ γενομένης, μόνος ἦν ἐκεῖ. Τό δέ πλοῖον ἤδη μέσον τῆς θαλάσσης ἦν, βασανιζόμενον ὑπό τῶν κυμάτων· ἦν γάρ ἐναντίος ὁ ἄνεμος. Τετάρτῃ δέ φυλακῇ τῆς νυκτός ἀπῆλθε πρός αὐτούς ὁ Ἰησοῦς, περιπατῶν ἐπί τῆς θαλάσσης. Καί ἰδόντες αὐτόν οἱ δέ Μαθηταί ἐπί τήν θάλασσαν περιπατοῦντα, ἐταράχθησαν λέγοντες· Ὅτι φάντασμά ἐστι· καί ἀπό τοῦ φόβου ἔκραξαν. Εὐθέως δέ ἐλάλησεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, λέγων· Θαρσεῖτε· ἐγώ εἰμι· μή φοβεῖσθε. Ἀποκριθείς δέ αὐτῷ ὁ Πέτρος, εἶπε· Κύριε, εἰ σύ εἶ, κέλευσόν με πρός σέ ἐλθεῖν ἐπί τά ὕδατα. Ὁ δέ εἶπεν· Ἐλθέ. Καί καταβάς ἀπό τοῦ πλοίου ὁ Πέτρος, περιεπάτησεν ἐπί τά ὕδατα, ἐλθεῖν πρός τόν Ἰησοῦν. Βλέπων δέ τόν ἄνεμον ἰσχυρόν, ἐφοβήθη· καί ἀρξάμενος καταποντίζεσθαι, ἔκραξε, λέγων· Κύριε, σῶσόν με. Εὐθέως δέ ὁ Ἰησοῦς ἐκτείνας τήν χεῖρα, ἐπελάβετο αὐτοῦ, καί λέγει αὐτῷ· Ὀλιγόπιστε, εἰς τί ἐδίστασας; Καί ἐμβάντων αὐτῶν εἰς τό πλοῖον, ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος. Οἱ δέ ἐν τῷ πλοίῳ, ἐλθόντες προσεκύνησαν αὐτῷ, λέγοντες· Ἀληθῶς Θεοῦ Υἱός εἶ. Καί διαπεράσαντες, ἦλθον εἰς τήν γῆν Γεννησαρέτ (Ματθ. ιδ΄ 22-34).

ΕΡΜΗΝΕΙΑ:

Τὴν ἀνθρώπινη ψυχολογικὴ ἐναλλαγὴ θάρρους καὶ φόβου, ἐμπιστοσύνης καὶ ἀμφιταλαντεύσεως παρουσιάζει μεταξὺ ἄλλων τὸ σημερινὸ εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα μέσα ἀπὸ τὸ θαῦμα τοῦ Χριστοῦ ποὺ περπατᾷ πάνω στὴν τρικυμισμένη θάλασσα. Τὸ περιστατικὸ αὐτὸ μᾶς βοηθᾷ νὰ κατανοήσουμε καὶ τὴν δική μας προσωπικὴ σχέση μὲ τὸν Χριστὸ μέσα ἀπὸ τὰ καθημερινὰ βιώματα τῶν ποικίλων περιπετειῶν, φόβων καὶ κινδύνων τῆς ζωῆς μας.
Η ΘΑΛΑΣΣΑ
Ἡ θάλασσα ἀποτελεῖ χῶρο μεγάλου κινδύνου ἀλλά καί ἀπέραντης ὀμορφιᾶς καί ὅπως μᾶς λέγει ὁ 103ος ψαλμός τοῦ ἑσπερινοῦ· «αὕτη ἡ θάλασσα ἡ μεγάλη καί εὐρύχωρος, ἐκεῖ ἐρπετά, ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός, ζῶα μικρά μετά μεγάλων· ἐκεῖ πλοῖα διαπορεύονται, δράκων οὗτος, ὅν ἔπλασας ἐμπαίζειν αὐτῇ».
Ἡ θάλασσα καλύπτει τή μεγαλύτερη ἔκταση τῆς ἐπιφάνειας τῆς γῆς. Μέσα σ’ αὐτήν ἄρχισε ὁ Θεός τή ζωή. Πρῶτα ἀπ’ ὅλα ἔφτιαξε τά θαλάσσια ὄντα. Ἀπό ἐκεῖ ξεκίνησε ἡ ζωή ὅλων τῶν ζωντανῶν ὀργανισμῶν πλήν τοῦ ἀνθρώπου. Ἀπό ἐκεῖ πολλά ὄντα βγῆκαν στήν ξηρά.
Αὐτή ἡ ἐντυπωσιακή περιγραφή τῆς θάλασσας εἶναι μία ἀντιστοιχία τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς γεμάτης ἀπό κύματα πού ταράζουν τίς ανθρώπινες ζωές. Κύματα ἄγρια καί δολοφονικά. Κύματα προβλημάτων, ἀρρώστιας, κακοῦ, ὀδύνης, κενοῦ.
Καί ὁ Χριστός; Στό «ὄρος προσεύξασθαι»…!!!», σκέπτονται πολλοί ἄνθρωποι. Ἀνύπαρκτος» στίς ἀνάγκες μου. Ἐγώ πνίγομαι κι Αὐτός… προσεύχεται σιωπηλά! Σέ τέτοιες φάσεις τῆς ζωῆς, μέ τήν ὀδύνη τῆς ὠμότητας καί τήν ἀπαίτηση ἀπάντησης, ἔρχεται καί «μπαίνει μπροστά» σέ κάθε ἀνθρώπινη ψυχή, τό θέμα τῆς πίστεως! Πρόκειται γιά ἕνα μεγάλο πειρασμό. Σ᾿ ὅλα τά φρικτά κύματα τῆς ζωῆς μου, γιατί ὁ Θεός σιωπᾶ;
Στήν ἀνθρώπινη ζωή, ἡ σιωπή τοῦ Θεοῦ εἶναι γιά τό μυαλό μας μιά σκανδαλιστική στάση! Ἐμεῖς, μικροί καί ἀδύναμοι, τοῦ ζητᾶμε θαῦμα γιά νά τόν πιστέψουμε, κι αὐτός σιωπᾶ καί μᾶς παραπέμπει στήν ἀπάντησή του στό Θωμᾶ:… «Μακάριοι οἱ μή ἰδόντες καί πιστεύσαντες»;
Πόσες φορές κι ἐμεῖς, δέν αἰσθανόμαστε μόνοι «βασανιζόμενοι ὑπό τῶν κυμάτων»;
ΘΑΡΣΕΙΤΕ, ΕΓΩ ΕΙΜΙ· ΜΗ ΦΟΒΕΙΣΘΕ
Μ’ αὐτά τά λόγια, ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, καθησύχασε ὁ Κύριος τούς τρομαγμένους μαθητές, καθώς τόν εἶδαν νά περπατᾶ πάνω στά νερά τῆς λίμνης, ὅπως βαδίζει κανείς ἐπάνω στήν ξηρά. Αὐτή ἡ φωνή, «ἐγώ εἰμι· μὴ φοβεῖσθε», ἦταν ἡ γνώριμη φωνή τοῦ διδασκάλου στούς φοβισμένους μαθητές του, πού τούς γέμισε ἐμπιστοσύνη τούς ἔδιωξε τό φόβο καί τούς ἀναπτέρωσε τήν ἐλπίδα.
Πολλά εἶναι τά θαύματα πού διηγεῖται τό σημερινό Εὐαγγέλιο. Μέσα στή μικρή αὐτή περικοπή βλέπουμε νά προβάλουν οἱ ἄνθρωποι, ἡ θάλασσα καί ἡ μορφή τοῦ Χριστοῦ γεμάτη ἐξουσία καί θεῖο μεγαλεῖο. Ἡ φωνή του· «ἐγώ εἰμι», θυμίζει φωνή γνώριμη καί ἀγαπητή.
Ὁ Χριστός δέν ἀδιαφορεῖ. Προσεύχεται πάνω στό σκοτεινό βουνό, μέσα στή σιωπή καί στή μόνωση, γιά ὅλους τούς μαθητές του, πού ἀντιμετωπίζουν τόν κίνδυνο τῆς τρικυμίας. Γίνεται μεσίτης καί βοηθός τῶν ἀνθρώπων πού ἀγωνίζονται μέ τά κύματα, γιατί ἔχουν κόντρα τόν ἄνεμο. Βλέπουν νά δοκιμάζεται ἡ ἀντοχή τους καί κατανοοῦν πόσο μικρά εἶναι τά ὅρια τῆς ἀνθρωπίνης δυνάμεως.
Ἡ νύχτα αὐτή, εἶναι νύχτα ἀγῶνα καί ψυχικῆς ἀγωνίας. Πρέπει ἀπό τή μία νά νικήσουν τό φόβο ἀπό τόν κίνδυνο καί ἀπό τήν ἄλλη νά ξεπεράσουν τίς σκέψεις πῶς τούς ἄφησε μόνους ὁ διδάσκαλος καί δέν ἦλθε μαζί τους στό πλοῖο; Μήπως δέν γνώριζε τί θά συμβῇ;
Τή στιγμή, πού οἱ ἀνθρώπινες δυνάμεις ἐξαντλοῦνται καί ὁ φόβος εἶναι ἕτοιμος νά κλονίσῃ τήν πίστη τους, τότε παρουσιάζεται ὁ Χριστός, κατά τρόπο πού δέν τόν περιμένουν καί μέσα στή σκοτεινιά τῶν σκέψεων, πού ἀπειλεῖ νά τούς σφίξῃ τήν ψυχή ἔρχεται πάνω στά κύματα, βαδίζει πάνω στά νερά, ὅπως βαδίζει κανείς στήν ξηρά, καί νομίζουν ὅτι εἶναι φάντασμα.
ΚΥΡΙΕ ΣΩΣΟΝ ΜΕ
Ὁ Ἱερός Εὐαγγελιστής δέν κρύβει τήν ἀδυναμία τους αὐτή. Οἱ μαθητές καταλαμβάνονται ἀπό φόβο καί ἀφήνουν κραυγή δυνατή. Καί ἀμέσως ὁ Κύριος τούς φωνάζει· «Μή φοβᾶσθε, ἐγώ εἶμαι». Τότε ὁ Ἀπόστολος Πέτρος, μέ τήν ἄδεια τοῦ Κυρίου, κατεβαίνει ἀπό τό πλοῖο καί βαδίζει πάνω στά κύματα, γιά νά πάῃ νά τόν συναντήσῃ. Τό ἰσχυρό ὅμως φύσημα τοῦ ἀνέμου τόν κλονίζει καί ἀρχίζει νά βυθίζεται. Τότε ἐπικαλεῖται τή βοήθεια τοῦ Κυρίου: «Κύριε σῶσέ με». Ὁ Χριστός ἁπλώνει τό χέρι του, τόν πιάνει καί μπαίνουν μαζί στό πλοῖο. Ἡ τρικυμία σταμάτησε ἀμέσως.
Ἡ παρουσία τοῦ Κυρίου φέρνει τή γαλήνη, διότι αὐτός εἶναι ὁ δημιουργός ξηρᾶς καί θαλάσσης, πού ἐνεργεῖ καί ἡσυχάζει τήν τρικυμισμένη θάλασσα. Καί οἱ μαθητές ὑποταγμένοι πέφτουν κάτω καί προσκυνοῦν τό Χριστό καί ὁμολογοῦν: «ἀληθινά εἶσαι ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ».
Αὐτή ἡ σκληρή δοκιμασία τῶν μαθητῶν μέσα στό σκοτάδι, νά παλεύουν μέ τά κύματα, νά ἀγωνίζωνται καί νά ἀγωνιοῦν, ἐπαναλαμβάνεται συχνά στή ζωή τῶν χριστιανῶν. Ὁ Θεός ἐπιτρέπει δοκιμασίες καί θλίψεις στή ζωή μας, γιά νά μᾶς παιδαγωγήσῃ, γιατί θέλει νά κάνῃ τό χριστιανό μέτοχο τῆς θείας χαρᾶς καί τῆς ἁγιότητός του, ὅπως λέγει ὁ Ἀπόστολός Παῦλος: «παιδεύει ἐπί τό συμφέρον, εἰς τό μεταλαβεῖν τῆς ἁγιότητος αὐτοῦ» (Ἑβρ. ιβ΄, 10).
ΘΕΪΚΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΒΟΥΛΗΣΗ
Μέσα στήν ἀνθρώπινη ζωή ὑπάρχουν πολλοί πειρασμοί, πολλές μορφές πίστεως καί ἀπιστίας καί πολλές διαφοροποιήσεις στίς ἀντιλήψεις τῶν ἀνθρώπων. Γιά παράδειγμα διαφορετικά ἀντιλαμβάνονται οἱ ἄνθρωποι τή χαρά. Ὁ κοσμικός ἄνθρωπος χαίρεται μέ τίς διασκεδάσεις τοῦ κόσμου τούτου, μέ τραγούδια καί χορούς, μέ γλέντια καί συχνά συμπόσια, ἐνῶ ὁ χριστιανός μέ τή γαλήνη καί τήν καθαρή συνείδηση, μέ τήν ἀγάπη πρός τό Θεό καί τό συνάνθρωπο, μέ τήν προσευχή, τή σιωπή καί τή συμπόνια.
Ὁ Θεός σέβεται μέ ἀπόλυτο τρόπο τήν ἐλευθερία μας καί ἀφήνει πολύ περισσότερες ἐπιλογές, ἀπ᾿ ὅ,τι πιστεύουμε. Εἶναι ὅμως πάντοτε παρών ἀκόμα καί μέσα στήν σιωπή του! Ἁπλᾶ λειτουργεῖ μέ τό δικό του τρόπο.
Ἔχει τή δική του θεϊκή μέθοδο, τή δική του θεϊκή παιδαγωγία καί παρά τίς συνεχεῖς πτώσεις μας, δέν μᾶς ἐξαναγκάζει νά δεχθοῦμε τίς θεϊκές ἐνέργειές του, ἀλλά περιμένει τή δική μας βούληση. Τή δική μας φωνή πού θά τοῦ ἀπευθύνουμε μέ τή θέλησή μας. Τότε, ὅταν θά βρεθοῦμε σέ στάση περισκέψεως καί ὡριμότητος θά φωνάξουμε μαζί μέ τόν Ἀπόστολο Πέτρο· «Κύριε, σῶσον με»· Τότε ἀνοίγεται ἡ δυνατότητα νά δαμάσουμε τά κύματα.
ΠΝΕΥΜΑ ΔΕΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ ΔΥΝΑΜΕΩΣ
Ἡ φράση τοῦ Χριστοῦ «θαρσεῖτε, ἐγὼ εἰμί, μὴ φοβῆσθε» εἶναι μία ὑπόσχεση τοῦ Χριστοῦ σὲ κάθε πιστὸ μέλος τῆς Ἐκκλησίας του. Πόσες τρικυμίες καὶ πόσους ἀντίθετους ἀνέμους δὲν συναντᾶμε στὴν διάρκεια τῆς ζωῆς μας, ἀλλὰ καὶ στὴν ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας! Ἡ ἀποθάρρυνση εἶναι ὑποτίμηση καί περιφρόνηση τοῦ ἑαυτοῦ μας.
Εἶναι ἄρνηση καὶ ἀπόρριψη τῆς προσφερόμενης δύναμης τοῦ Θεοῦ «οὐ γὰρ ἔδωκεν ἡμῖν ὁ Θεὸς πνεῦμα δειλίας, ἀλλὰ δυνάμεως» (Τιμ. Β΄1,7). Ὅταν ἀτονῇ ἡ ἐμπιστοσύνη στὴν ἀλήθεια τοῦ Εὐαγγελίου, ἡ σχέση μας μὲ τὸν Χριστὸ ψυχραίνεται ἐπικίνδυνα καὶ ἀπειλεῖται νὰ διαλυθῇ. Τότε κινδυνεύουμε νὰ καταποντισθοῦμε στὴν θάλασσα τῶν συμβιβασμῶν, τῶν ὑποχωρήσεων καὶ τῆς προδοσίας.
Σκληρὰ κτυπήματα τῆς ζωῆς, ἀπρόβλεπτες καὶ ὀδυνηρὲς καταστάσεις, μᾶς βυθίζουν κυριολεκτικὰ στὴν ἀβεβαιότητα καὶ τὴν ἀπόγνωση, ὥστε νὰ νιώθουμε ὅτι χανόμαστε «Κύριε, σῶσον ἡμᾶς, ἀπολλύμεθα» (Ματθ. η΄, 25). Σκοτισμένοι καὶ ἀναστατωμένοι ἀπὸ τοὺς πειρασμοὺς δὲν μποροῦμε νὰ ἀποκρυπτογραφήσουμε τὴν ζωντανὴ παρουσία τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν θαυμαστὴ ἐπέμβασή του, μὲ τὰ εὐεργετικὰ ἀποτελέσματά της, στὴ ζωή μας.
Ὅσο λιγότερο συνειδητοποιοῦμε τὴν παρουσία τοῦ Κυρίου δίπλα μας καὶ ὅσο ἀμφιβάλλουμε γιὰ τὴν δύναμή του, τόσο περισσότερο εἴμαστε ἐκτεθειμένοι στοὺς φόβους, στοὺς κινδύνους καὶ στὶς ἀπειλὲς ποὺ διαπερνοῦν τὴν ὕπαρξή μας. Ἀπορροφημένοι ἀπὸ τὶς ἐξωτερικὲς συνθῆκες καὶ δυσκολίες, ξοδεύουμε πολὺ χρόνο, γιὰ νὰ ἀναλύουμε καὶ νὰ ἑρμηνεύουμε τοὺς «ἀνέμους» καὶ τὰ «κύματα» τῆς ζωῆς μας.
Ἄς νιώθουμε παντοῦ καί πάντοτε τήν παρουσία καί τήν πρόνοια τοῦ Χριστοῦ στή ζωή μας. ΑΜΗΝ.