Ἑρμηνεία εἰς τό Εὐαγγέλιο τῆς Ι΄ Κυριακῆς τοῦ Ματθαίου

ΚΕΙΜΕΝΟ:

Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, ἄνθρωπός τις προσῆλθεν τῷ Ἰησοῦ, γονυπετῶν αὐτῷ καί λέγων· Κύριε, ἐλέησόν μου τόν υἱόν, ὅτι σεληνιάζεται καί κακῶς πάσχει· πολλάκις γάρ πίπτει εἰς τό πῦρ καί πολλάκις εἰς τό ὕδωρ. Καί προσήνεγκα αὐτόν τοῖς μαθηταῖς σου, καί οὐκ ἠδυνήθησαν αὐτόν θεραπεῦσαι. Ἀποκριθείς δέ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Ὦ γενεά ἄπιστος καί διεστραμμένη! ἕως πότε ἔσομαι μεθ’ ὑμῶν; ἕως πότε ἀνέξομαι ὑμῶν; φέρετέ μοι αὐτόν ὧδε. Καί ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, καί ἐξῆλθεν ἀπ’ αὐτοῦ τό δαιμόνιον καί ἐθεραπεύθη ὁ παῖς, ἀπό τῆς ὥρας ἐκείνης. Τότε προσελθόντες οἱ Μαθηταί τῷ Ἰησοῦ κατ’ ἰδίαν, εἶπον· Διά τί ἡμεῖς οὐκ ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό; Ὁ δέ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Διά τήν ἀπιστίαν ὑμῶν· ἀμήν γάρ λέγω ὑμῖν, ἐάν ἔχητε πίστιν ὡς κόκκον σινάπεως, ἐρεῖτε τῷ ὄρει τούτῳ, μετάβηθι ἐντεῦθεν ἐκεῖ, καί μεταβήσεται· καί οὐδέν ἀδυνατήσει ὑμῖν. Τοῦτο δέ τό γένος οὐκ ἐκπορεύεται εἰ μή ἐν προσευχῇ καί νηστείᾳ. Ἀναστρεφομένων δέ αὐτῶν εἰς τήν Γαλιλαίαν, εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Μέλλει ὁ υἱός τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοσθαι εἰς χεῖρας ἀνθρώπων· καί ἀποκτενοῦσιν αὐτόν, καί τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἐγερθήσεται (Ματθ. ιζ΄ 14-23).

ΕΡΜΗΝΕΙΑ:

ΙΣΤΟΡΙΚΟ
Ὁ Χριστός ἔλειπε στό Θαβώρ μέ τούς τρεῖς μαθητές του Πέτρο, Ἰάκωβο καί Ἰωάννη. Ἔτσι ὁ πατέρας ἑνός δαιμονιζομένου υἱοῦ πῆγε στούς ὑπόλοιπους ἐννέα (9) μαθητές του γιά νά τό κάνουν καλά. Τούς εἶπε τά προβλήματά του καί ὅτι πολλές φορές προσπάθησε νά αὐτοκτονήσῃ. Οἱ μαθητές ὅμως δέν μπόρεσαν νά τό κάνουν καλά καί γι΄ αὐτό ὅταν ἐπέστρεψε ὁ Χριστός ἀπό τό ὄρος τῆς Μεταμορφώσεως (Θαβώρ) τοῦ τόν παρουσίασαν. Ὁ Χριστός ρώτησε τόν πατέρα πόσο χρόνο εἶναι ἄρρωστο τό παιδί. Καί αὐτός ἀπάντησε «Παιδιόθεν», δηλαδή ἀπό πολύ μικρό.
ΔΑΙΜΟΝΙΣΜΟΣ
Κατά τούς ἁγίους Πατέρες ὑπάρχουν πολλά εἴδη δαιμόνων, καί γι’ αὐτό καί ὁ Κύριος λέγει· «τό γένος τοῦτο». Μερικές φορές ὁ σατανᾶς προσβάλει τούς ἀνθρώπους κατά παραχώρηση Θεοῦ καί γιά λόγους πού μόνο ἐκεῖνος γνωρίζει, πάντα ὅμως γιά τό τελικό συμφέρον τοῦ ἀνθρώπου καί τή διόρθωσή του.
Ὁ σεληνιασμός, πού παρουσιάζει φαινόμενα ἐπιληπτικοῦ, εἶναι πραγματικός δαιμονισμός, μέ τή διαφορά ὅτι παρατηρεῖται νά λαμβάνῃ χώρα κατά τό τελευταῖο τέταρτο τῆς Σελήνης καί μάλιστα ὅταν εἶναι πανσέληνος. Τό ὅτι πρόκειται περί δαιμονισμοῦ, τοῦτο βγαίνει ἀπό τό γεγονός ὅτι ὁ ἀσθενής δαιμονόπληκτος καταλαμβάνεται ἀπό τή μανία τῆς αὐτοκαταστροφῆς, γιατί δέν λειτουργεῖ ὁ λογικός μηχανισμός. Τό δαιμόνιο, αἰχμαλωτίζει τά δύο εὐγενέστερα κέντρα τοῦ ἀνθρώπου τό μυαλό καί τήν καρδιά, πού ὅταν αἰχμαλωτισθοῦν καί ἀχρηστευθοῦν τόν ἀφανίζουν σάν ζωντανή ὕπαρξη καί κατά κάποιο τρόπο, τόν μετατρέπουν σωματικά καί ψυχικά σέ ἀνοικτό τάφο.
Ὁ Ἅγιος Χρυσόστομος ἑρμηνεύων τή σχετική περικοπή, γράφει ὅτι ὁ σατανᾶς θέλοντας νά συκοφαντήση τά ἔργα τοῦ Δημιουργοῦ, δαιμονίζει τούς ἀνθρώπους κατά τίς ἡμέρες τῆς πανσελήνου, ὥστε ὁ, ὡς ἀσθένεια νευρική, ἐκδηλούμενος δαιμονισμός, νά θεωρηθῇ ὅτι δέν ὀφείλεται στόν κρυπτόμενο διάβολο, ἀλλά στή σελήνη, καί γιά τό λόγο αὐτό ὀνομάζεται ἀπό πολλούς σεληνιασμός, ἀντί δαιμονισμός. Αὐτό φαίνεται καί ἀπό τό γεγονός ὅτι ὁ Χριστός «ἐπετίμησεν αὐτόν» καί «ἐξῆλθεν ἀπ’ αὐτοῦ τό δαιμόνιον καί ἐθεραπεύθη τό παιδί.
ΑΙΤΙΕΣ ΤΟΥ ΔΑΙΜΟΝΙΣΜΟΥ
Πολλές μπορεῖ νά εἶναι οἱ αἰτίες τοῦ δαιμονισμοῦ, δηλαδή πῶς καί γιατί ἐπέτρεψε ὁ Θεός νά γίνῃ αὐτό στήν εἰκόνα τοῦ Θεοῦ, τόν ἄνθρωπο. Ἡ βασικώτερη αἰτία εἶναι ἡ ἀπιστία καί ἡ παράβαση τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ. Γι’ αὐτό ἀκριβῶς ὁ Χριστός χαρακτήρισε τή γενεά τῆς ἐποχῆς του γενεά ἄπιστη καί διεφθαρμένη. Ἡ ἀπιστία καί ἡ ὀλιγοπιστία ἔκανε νά θρονιάζεται τό δαιμόνιο μέσα στό νέο.
Ἡ ἀπιστία εἶναι ἄρνηση Θεοῦ καί δυστυχῶς διαδεδομένη στήν ἐποχή μας. Ἡ ὀλιγοπιστία λέγεται καί «ἀπιστία τῶν πιστῶν», διότι πολλοί χριστιανοί δέν ζοῦν πραγματικά τό μεγάλο θαῦμα τῆς ἀληθινῆς πίστεως. Δέν ἀκοῦνε καθαρά, δέν προσέχουν ἀρκετά, δέν γονατίζουν ταπεινά, δέν προσεύχονται ἐκ βάθους καί γενικά κάνουν πολλά πράγματα ἀπό συνήθεια.
Ὑπάρχει θεωρητική καί πρακτική ἀπιστία. Στή θεωρητική ἀπιστία ἀνήκουν λίγοι. Εἶναι ὅσοι δέν παραδέχονται τίποτα. Οὔτε Θεό, οὔτε παράδεισο, οὔτε κόλαση, οὔτε δόγματα, οὔτε εὐαγγέλια. Στήν πρακτική ἀπιστία ἀνήκουν πολλοί. Ὅσοι δέν ὁμολογοῦν τό Χριστό καί τήν πίστη τους, ὅσοι δέν ἀποδίδουν τιμή καί προσκύνηση στό Θεό μέ προσευχή καί λατρεία καί δέν γυνυπετοῦν μπροστά στό Χριστό, ὅσοι φανερώνουν ὑπερβολική κατάθλιψη καί μελαγχολία καί τέλος ὅσοι ἀντιμετωπίζουν χωρίς ἐλπίδα τό θάνατο. Ἀπιστία εἶναι ἡ μεγαλύτερη δυστυχία, εἶναι κυριολεκτικά σάν νά πετᾶς στά σκουπίδια τό κλειδί τοῦ παραδείσου.
Η ΠΡΩΤΗ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ
Ὁ Χριστός μάλωσε τόν πατέρα γιατί καθυστέρησε καί δέν τό ἔφερε γρηγορότερα. Καί αὐτό σημαίνει ὅτι ἄν κάποια πράγματα χρονίζουν γίνονται δύσκολα καί μερικές φορές ἀνίατα ἀφοῦ παγιώνονται καί μετά δέν θεραπεύονται εὔκολα.
ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ
Τά προβλήματα τῆς παιδικῆς ἡλικίας εἶναι πολλά κληρονομικά καί ἐπίκτητα. Ἐπίκτητα εἶναι αὐτά πού δημιουργοῦνται κατά τή διάρκεια τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου. Μερικά ἀπό αὐτά εἶναι τά ἑξῆς:
α) Κληρονομικά. Ἡ Ψυχοσωματική ὑγεία καί ἀγωγή κάθε ἀνθρώπου ἐπηρεάζεται σέ κάποιο ποσοστό ἀπό τήν ὑγεία τῶν προγόνων του, τή λεγόμενη Κληρονομικότητα.
β) Ἐπίκτητα. Ὁ μεγαλύτερος ἐπηρεασμός τόσο στήν ὑγεία, ὅσο καί στήν προσωπικότητα τῶν ἀνθρώπων προέρχεται στή διάρκεια τῆς ζωῆς του καί εἶναι ἐπίκτητος. Εἰδικά ἀπό τή σύλληψη μέχρι τό ὄγδοο ἔτος τῆς ἡλικίας.
γ) Σημαντικό ἐπηρεασμό ἐπιφέρει στά βρέφη ὁ τρόπος ζωῆς τῆς μητέρας κατά τή διάρκεια τῆς ἐγκυμοσύνης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα εἶναι τό κάπνισμα τῆς μητέρας πού δημιουργεῖ προϋποθέσεις πολλῶν προβλημάτων.
δ) Εἶναι λάθος νά θεωροῦμε ὅτι τά παιδιά εἶναι ἰδιοκτησία μας καί ὄχι ἰδιοκτησία τοῦ Θεοῦ. Κατά τή βάπτιση ἡ νονά λέγει στή μητέρα· «Νά τό προσέχῃς ἕως 12 χρονῶν ἀπό φωτιά ἀπό θάλασσα καί ἀπό γκρεμό». Γιατί; Διότι ὁ Χριστός εἶναι ὁ ἀληθινός Κύριος τῶν παιδιῶν καί οἱ γονεῖς εἶναι οἱ διαχειριστές πού ἀναλαμβάνουν νά τό προστατεύουν κατά τό ἀνθρώπινο, μέχρι τουλάχιστον τήν ἐνηλικίωση.
ε) Εἶναι ἐγκληματική ἐνέργεια σέ πατέρα, μητέρα, δάσκαλο κλπ νά μεταβιβάζῃ στά παιδιά ἀμφιβολίες ἤ θεωρίες ὅτι δῆθεν δέν ὑπάρχει Θεός ἤ δέν χρειάζεται ἡ νηστεία καί ἄλλα παρόμοια πού ἐπιφέρουν σκανδαλισμό τῶν παιδιῶν.
Η ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ
Ἡ ψυχοσωματική μας ὑγεία εἶναι τό πρῶτο φυσικό ἀγαθό, πολύτιμο καί ἀναντικατάστατο. Γι’ αὐτό ἡ Σοφία Σειράχ, ἕνα βιβλίο τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης μᾶς λέγει· «Κρείσσων πτωχός ὑγιής καί ἰσχίων τῇ ἔξει ἤ πλούσιος μεμαστιγωμένος εἰς σῶμα αὐτοῦ» (Σοφία Σειράχ, Λ΄, 14).
Ὑπάρχει μία ἀμοιβαία ἐπίδραση μεταξύ σώματος καί ψυχῆς «ἀπό τῶν πολλῶν μου ἁμαρτιῶν ἀσθενεῖ τό σῶμα ἀσθενεῖ καί ἡ ψυχή» ἀναγράφεται στήν παράκληση τῆς Παναγίας.
Τί ἀρρωσταίνει τήν ψυχή; α) Τά πάθη καί β) ἡ κατεγνωσμένη συνείδηση. Ἡ συνείδηση πού μᾶς λέγει ὅτι ἔκανες ἐκεῖνο... καί ἐκεῖνο... καί ὅταν ἡ συνείδηση δέν ἐλαφρύνεται ἀπό ἐξομολόγηση, τότε ἀρρωσταίνει.
ΤΡΟΠΟΙ ΟΡΘΗΣ ΔΙΑΠΑΙΔΑΓΩΓΗΣΗΣ
α) Νά τό διαπαιδαγωγήσῃς ἐγκαίρως ὅπως θέλει ὁ Θεός.
β) Νά τό πηγαίνῃς (στέλνῃς) στήν Ἐκκλησία.
γ) Νά τό κοινωνῇς.
δ) Νά τό στέλνης στό Κατηχητικό σχολεῖο.
ε) Νά τό παιδεύῃς μέ μέτρο, ὅταν χρειάζεται καί ὅσο χρειάζεται καί νά μήν τό κάνῃς ἄτολμο καί κακομαθημένο.
στ) Ἡ διαπαιδαγώγηση νά στοχεύῃ στό νά κάνῃ τά παιδιά πολίτες τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ καί ὄχι κατάρας τέκνα. Νά βλέπουν τά παιδιά τούς γονεῖς τους καί οἱ γονεῖς τά παιδιά τους, σάν στῆλες τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἔντιμους. Νά μήν λένε ψέματα. Ἄν ἀκοῦνε τά παιδιά τούς γονεῖς νά λένε ψέματα, δέν θά συνηθίσουν στό ψέμα;
ζ) Τό παιδί εἶναι ἕνας κόσμος ἀπέραντος ἀλλά καί εὔθραυστος. Εὔκολα ὁδηγοῦνται στό καλό ἀλλά καί στό κακό. Γι’ αὐτό εἶναι μεγάλη ἡ εὐθύνη γονέων, δασκάλων καί κληρικῶν.
η) Δέν θέλει ὑπερβολικούς συναισθηματισμούς, ἀλλά ἠθικό παράδειγμα καί σωστή συμβουλευτική. Νά ἐμπνέουν στά παιδιά τους φόβο καί ἀγάπη Θεοῦ.
Μόνο ἔτσι μποροῦμε νά προστατεύσουμε ἔγκαιρα τά παιδιά μας καί νά μήν ἀναγκαστοῦμε νά φωνάζουμε ἀπελπισμένα σάν τόν δύστυχο ἐκεῖνο πατέρα· «Κύριε, ἐλέησόν μου τόν υἱόν, ὅτι σεληνιάζεται καί κακῶς πάσχει· πολλάκις γάρ πίπτει εἰς τό πῦρ καί πολλάκις εἰς τό ὕδωρ».
ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ
Ἡ σημερινή παιδαγωγική κατάσταση στό σπίτι, στό σχολεῖο καί στήν κοινωνία ἀποδεικνύεται στίς περισσότερες περιπτώσεις ἐλλειπής καί σέ ἄλλες καταστροφική.
Τό παιδί γίνεται τό μεγάλο θῦμα τοῦ αἰῶνος (ναρκωτικά σαρκολατρεία, διασκέδαση μέχρι πρωΐας δαιμονισμός). Γιά τοῦτο ἰσχύουν ἀπόλυτα τά λόγια τοῦ Χριστοῦ· «Ὦ γενεά ἄπιστος καί διεστραμμένη! ἕως πότε ἔσομαι μεθ’ ὑμῶν; ἕως πότε ἀνέξομαι ὑμῶν;».
Τά τελευταῖα 150 χρόνια ἀρχίσαμε νά εἰσαγάγουμε κενά δαιμόνια, εἰσάγοντες ἀπό τήν Εὐρώπη τό διαφωτισμό καί τόν ὀρθολογισμό, ἀρχίσαμε σιγά - σιγά νά ἀπωθοῦμε τό Χριστό. Γίναμε καί μεῖς δυστυχῶς μία γενεά ἄπιστος. Μία γενεά πού κυριαρχεῖ ἡ διαστροφή τῆς ἀτομικότητας, τῆς προσωπικῆς γνώμης καί γενικά τῆς διαστρεβλώσεως ὅλων τῶν ἐννοιῶν.
Αὐτή ἡ πίστη ἔλλειπε ἀπό τόν πατέρα τοῦ παιδιοῦ ὅταν ἔλεγε· «καί προσήνεγκα αὐτόν τοῖς μαθηταῖς σου, καί οὐκ ἠδυνήθησαν αὐτόν θεραπεῦσαι» ἀμφέβαλε δηλαδή γιά τή δυνατότητα τοῦ Χριστοῦ νά τό θεραπεύσῃ. Καί ἀμφιβάλλοντας ἐκπροσωποῦσε τή γενεά του καί τόν τρόπο διαπαιδαγωγήσεως καί ἀντιμετωπίσεως τῆς κοινωνίας πού ζοῦσε.
Μοναδικό κριτήριο τῆς πίστεως εἶναι ἡ πίστη στό θεανθρώπινο πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ. Σέ αὐτή τή πραγματικότητα καί ἐμεῖς οἱ Ἕλληνες δίνουμε τό μέτρο τῆς ἀπιστίας μας. Ἡ Ἑλλάδα πού ἐπιζεῖ γιατί ὑπῆρξε ὀρθόδοξη.
Διεστραμμένη εἶναι κάθε γενεά πού παρουσιάζει τό κακό γιά καλό καί τό σκοτάδι γιά φῶς, ὅπως λέγει ὁ Προφήτης Ἡσαΐας (Ἡσ. 5, 20). Διαστροφή τῶν κανόνων τῆς ἠθικῆς, τῶν νόμων τοῦ Θεοῦ, ἀλλά καί αὐτῆς τῆς φύσεως.
Εἴσαστε ἐσεῖς οἱ Χριστιανοί σκοταδιστές, λένε μερικοί καί μετατρέπουν μέσα στήν ψυχή τους τό φῶς σέ σκοτάδι. Δηλαδή κατ’ αὐτούς ὅ,τι παράγει ὁ ἄνθρωπος εἶναι φῶς καί ὅ,τι παράγει ὁ Θεός εἶναι σκοτάδι. Ὁ Θεός ὅμως εἶναι τό αὐτοφῶς καί ὁ ἄνθρωπος ἑτερόφωτος. Ἐδῶ λοιπόν μιλᾶμε γιά διαστροφή ὄχι ἠθική ἀλλά πνευματική.
Διαστροφή εἶναι καί τό γεγονός νά φέρνουμε στά μέτρα μας ὅλα τά θέματα-πράγματα ἀκόμα καί τά πνευματικά. Παραδείγματος χάριν ἕνα εὐαγγέλιο στά μέτρα τά δικά μας. Ἕνας μεσσίας στά μέτρα μας.
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ
Ὅμως ὅσο καί δύσκολα νά εἶναι τά πράγματα, ὑπάρχει μία μεγάλη μία ἀκαταμάχητη ἐλπίδα πού βασίζεται στήν πίστη καί ὅσο μεγαλύτερη σέ ἔνταση, σέ γνησιότητα καί σέ ἀγάπη πρός τήν ἀνθρωπότητα εἶναι ἡ πίστη τόσο γίνεται φῶς καί φωτιά καί κάνει θαύματα καί μπορεῖ νά μετακινήσῃ ἀκόμη καί βουνά, σάν τόν μικρό ἐκεῖνο κόκκο σινάπεως πού ἀναφέρει τό σημερινό εὐαγγέλιο καί λέγει ὅτι· «ἐάν ἔχητε πίστιν ὡς κόκκον σινάπεως, ἐρεῖτε τῷ ὄρει τούτῳ, μετάβηθι ἐντεῦθεν ἐκεῖ, καί μεταβήσεται· καί οὐδέν ἀδυνατήσει ὑμῖν».
Πρός ἀντιμετώπιση κάθε δυσκολίας εἶναι ἀπαραίτητη ἡ νηστεία, ἡ προσευχή καί ἡ ἐπίκληση τοῦ Τιμίου Σταυροῦ. Ἡ Ἐκκλησία χρησιμοποιεῖ καί εὐχές ἐξορκισμῶν τοῦ Μεγάλου Βασιλείου, τοῦ Ἱεροῦ Χρυσοστόμου καί ἄλλων ὑπέρ θεραπείας τῶν πασχόντων κατά τό· «Ἀπέστειλεν αὐτούς κηρύσσειν καί ἔχειν ἐξουσίαν θεραπεύειν τάς νόσους καί ἐκβάλλειν τά δαιμόνια» (Μάρκ. γ΄, 14 - 15).
Ἡ προσευχή κατά τόν ἅγιο Ἰσαάκ τό Σύρο· «διαλύει καί σκορπίζει ἀπό τήν ψυχή, τά σύννεφα τῶν παθῶν, λαμπρύνεται καί ἐκδιώκει τά σύννεφα τῶν παθῶν, τά ὁποῖα εἶναι ἔργα τοῦ σατανᾶ». Ἡ δέ νηστεία κατά τόν Μέγα Ἀθανάσιο· «ἀσθενείας θεραπεύει, σωματικάς ὁρμάς φηραίνει, λογισμούς πονηρούς ἀποδιώκει καί δαίμονας ἐκβάλλει».
Σέ ἕνα θαυμάσιο λόγο του περί προσευχῆς ὁ Κωνσταντῖνος Οἰκονόμος ὁ ἐξ Οἰκονόμων ἐπαναλαμβάνει συνεχῶς τήν Ἀποστολική παραγγελία· «Εὔχεσθε ὑπέρ ἀλλήλων· πολύ ἰσχύει δέησις δικαίου ἐνεργουμένη» καί τονίζει ὅτι ὁ πιστός Χριστιανός βλέπει τό φῶς τῶν τῆς πίστεως μυστηρίων διά μέσου τοῦ φωτός τῆς ἱερᾶς προσευχῆς.
Μόνο διά τῆς πίστεως καί τῆς προσεκτικῆς τηρήσεως ὅλων ἀνεξαιρέτως τῶν ἐντολῶν μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος νά ἀποφύγῃ τούς δαίμονες καί τήν κακία τοῦ κόσμου καί μετά ταπεινώσεως καί συνέσεως νά μουρμουρίσῃ τόν προφητικό ἐκεῖνο χρησμό· «τό στόμα μου λαλήσει σοφίαν καί ἡ μελέτη τῆς καρδίας μου σύνεσιν» (Ψαλμ. μη΄, 4).
Καί ἄς κλείσουμε μέ ἕνα ἀπόσπασμα ἀπό τόν Συμεῶνα τό Νέο Θεολόγο πού λέγει γιά τούς ἄπιστους, δύσπιστους καί ἡμίπιστους : «Ταῦτα τοίνυν εἰσί τά τῶν χριστιανῶν θεῖα μυστήρια, αὕτη ἡ ἐγκεκρυμμένη τῆς πίστεως ἡμῶν δύναμις, ἥν οἱ ἄπιστοι ἤ δύσπιστοι ἤ μᾶλλον εἰπεῖν ἡμίπιστοι οὐχ ὁρῶσιν, οὔτε μήν ἰδεῖν οὐδαμῶς δύνανται. Ἄπιστοι δέ, δύσπιστοι καί ἡμίπιστοι, οὗτοί εἰσιν οἱ μή διά τῶν ἔργων τήν πίστιν ἐπιδεικνύμενοι. Ἔργων γάρ δίχα καί οἱ δαίμονες πιστεύουσι καί Θεόν εἶναι τόν Δεσπότην ὁμολογοῦσι Χριστόν» (Κατηχητικός Λόγος ΙΓ΄, παρ. 6).
Αὐτά εἶναι τά θεῖα μυστήρια τῶν χριστιανῶν, αὐτή εἶναι ἡ κρυμμένη μέσα τους δύναμη τῆς πίστεως (τό νά βλέπουμε διά τοῦ Πνεύματος τό Χριστό), τήν ὁποία οἱ ἄπιστοι ἤ οἱ δύσπιστοι ἤ περισσότερο οἱ ἡμίπιστοι (χλιαροί) δέν βλέπουν οὔτε μποροῦν νά δοῦν. Καί τέτοιοι εἶναι ὅλοι ἐκεῖνοι πού δέν φανερώνουν (μετατρέπουν, ἀποδεικνύουν) τήν πίστη τους μέ ἔργα. Διότι χωρίς ἔργα καί οἱ δαίμονες πιστεύουν καί μάλιστα ὁμολογοῦν τό Χριστό Θεό.