Τῇ 2α Φεβρουαρίου, τῆς Ὑπαπαντῆς τοῦ Κυρίου
Εἰς τήν Λειτουργ. Ἐκ τοῦ κατά Λουκᾶν. β΄ 22 - 40

Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ, ἀνήγαγον oἱ γονεῖς τό παιδίον Ἰησοῦν εἰς Ἱεροσόλυμα παραστῆσαι τῷ Κυρίῳ, καθώς γέγραπται ἐν νόμῳ Κυρίου ὅτι πᾶν ἄρσεν διανοῖγον μήτραν ἅγιον τῷ Κυρίῳ κληθήσεται, καί τοῦ δοῦναι θυσίαν κατά τό εἰρημένον ἐν τῷ νόμῳ Κυρίου, ζεῦγος τρυγόνων ἢ δύο νεοσσούς περιστερῶν. Καί ἰδού ἦν ἄνθρωπος ἐν Ἰερουσολύμοις ᾧ ὄνομα Συμεών, καί ὁ ἄνθρωπος οὗτος δίκαιος καί εὐλαβής, προσδεχόμενος παράκλησιν τοῦ Ἰσραήλ, καί Πνεῦμα ἦν ἅγιον ἐπ’ αὐτόν· καί ἦν αὐτῷ κεχρηματισμένον ὑπό τοῦ Πνεύματος τοῦ ἁγίου μή ἰδεῖν θάνατον πρίν ἢ ἴδῃ τόν Χριστόν Κυρίου. καί ἦλθεν ἐν τῷ Πνεύματι εἰς τό ἱερόν· καί ἐν τῷ εἰσαγαγεῖν τούς γονεῖς τό παιδίον Ἰησοῦν τοῦ ποιῆσαι αὐτούς κατά τό εἰθισμένον τοῦ νόμου περί αὐτοῦ καί αὐτός ἐδέξατο αὐτόν εἰς τάς ἀγκάλας αὐτοῦ καί εὐλόγησε τόν Θεόν καί εἶπε· Νῦν ἀπολύεις τόν δοῦλόν σου, δέσποτα, κατά τό ῥῆμά σου ἐν εἰρήνῃ, ὅτι εἶδον οἱ ὀφθαλμοί μου τό σωτήριόν σου, ὃ ἡτοίμασας κατά πρόσωπον πάντων τῶν λαῶν. φῶς εἰς ἀποκάλυψιν ἐθνῶν καί δόξαν λαοῦ σου Ἰσραήλ. καί ἦν Ἰωσήφ καί ἡ μήτηρ αὐτοῦ θαυμάζοντες ἐπί τοῖς λαλουμένοις περί αὐτοῦ. καί εὐλόγησεν αὐτούς Συμεών καί εἶπεν πρός Μαριάμ τήν μητέρα αὐτοῦ· Ἰδού οὗτος κεῖται εἰς πτῶσιν καί ἀνάστασιν πολλῶν ἐν τῷ Ἰσραήλ καί εἰς σημεῖον ἀντιλεγόμενον. καί σοῦ δέ αὐτῆς τήν ψυχήν διελεύσεται ῥομφαία, ὅπως ἂν ἀποκαλυφθῶσιν ἐκ πολλῶν καρδιῶν διαλογισμοί. Καί ἦν Ἅννα προφῆτις, θυγάτηρ Φανουήλ, ἐκ φυλῆς Ἀσήρ· αὕτη προβεβηκυῖα ἐν ἡμέραις πολλαῖς, ζήσασα μετά ἀνδρός ἔτη ἑπτά ἀπό τῆς παρθενίας αὐτῆς, καί αὐτή χήρα ἕως ἐτῶν ὀγδοήκοντα τεσσάρων, ἣ οὐκ ἀφίστατο ἀπό τοῦ ἱεροῦ νηστείαις καί δεήσεσι λατρεύουσα νύκτα καί ἡμέραν· καί αὕτη αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἐπιστᾶσα ἀνθωμολογεῖτο τῷ Κυρίῳ καί ἐλάλει περί αὐτοῦ πᾶσι τοῖς προσδεχομένοις λύτρωσιν ἐν Ἱερουσαλήμ. Καί ὡς ἐτέλεσαν πάντα τά κατά τόν νόμον Κυρίου, ὑπέστρεψαν εἰς τήν Γαλιλαίαν εἰς πόλιν ἑαυτῶν Ναζαρέτ. Τό δέ παιδίον ηὔξανε καί ἐκραταιοῦτο πνεύματι πληρούμενον σοφίας, καί χάρις Θεοῦ ἦν ἐπ’ αὐτό.

ΕΡΜΗΝΕΙΑ

Ἡ λέξη «ὑπαπαντή» σημαίνει προϋπάντηση, ὑποδοχή καί στή συγκεκριμένη περίπτωση μᾶς ὑπενθυνίζει τήν ὑποδοχή τοῦ Χριστοῦ ἀπό τό Συμεών τήν 40η ἡμέρα ἀπό τή γέννησή του, στίς 2 Φεβρουαρίου. Προέρχεται ἀπό τό ρῆμα ὑπαντάω-ῶ καί ἐκκλησιαστικά ἔχει σχέση μέ δύο περιστατικά, πού βρίσκουν τήν εκπλήρωσή τους τήν μέρα αυτή.

Τό πρῶτο ἦταν ἡ νομική ὑποχρέωση πού εἶχε ἀπό τό Μωσαϊκό νόμο, κάθε Ἑβραίος πατέρας, νά προβῇ στόν ἐξαγιασμό καί ἀφιέρωση τοῦ πρωτοτόκου ἀρσενικοῦ του παιδιού. Ἀπό τό βιβλίο τῆς Ἐξόδου (13, 1, 12-13) πληροφορούμαστε, ὅτι ὁ Θεός, μετά τήν θανάτωση τῶν πρωτοτόκων παιδιῶν τῶν Αἰγυπτίων, διέταξε τούς Ἑβραίους νά ἀφιερώνουν σ’ αὐτόν, «πᾶν ἄρσεν διανοῖγον μήτραν». Καί τό δεύτερο ἦταν, ὅταν στήθηκε ἡ Σκηνή τού Μαρτυρίου καί ἀνέλαβαν τήν ἱερατική ὑπηρεσία της οἱ Λευΐτες (Αριθμ. 3, 11), καί πάλι τότε ὁ Θεός ἔδωσε ἐντολή, νά διατηρηθῇ ζωντανή στήν κάθε ἑβραϊκή καρδιά ἡ ἔννοια τοῦ δικαιώματός του, πάνω στά πρωτότοκα ἀγόρια νά ἐξαγοράζονται (Ἀριθμ. 18, 15-16) ἀντί πέντε σίκλων (σίκλος, μονάδα βάρους) ἀπό χρυσό ἤ ἄργυρο, πού ἀντιστοιχοῦσε σέ βάρος 14,5 γραμμαρίων ἤ ὅπως ἀλλοῦ (στό Λευιτικό) καθορίζεται, ἡ προσφορὰ τοῦ ἀρσενικοῦ πρωτοτόκου νὰ συνοδεύεται μὲ προσφορὰ ἀμνοῦ ἄμωμου ἡ ζεύγους τρυγόνων ἡ δύο νεοσσῶν περιστερῶν. Μάλιστα, ὁ Εὐαγγελιστής Λουκᾶς λέγει ὅτι οἱ γονεῖς τοῦ Χριστοῦ τόν ὁδήγησαν στὸν Ναὸ «τοῦ δοῦναι θυσίαν κατὰ τὸ εἰρημένον ἐν νόμω Κυρίου, ζεῦγος τρυγόνων ἡ δύο νεοσσοὺς περιστερῶν» (Λουκ. β´ 24).

Σύμφωνα μέ τόν Ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ, ὁ νόμος προέβλεπε νὰ προσφέρεται ζεῦγος τρυγόνων ἡ δύο νεοσσοὶ περιστερῶν, γιατὶ μὲ τὸ πρῶτο (ζεῦγος τρυγόνων) δηλωνόταν ἡ σωφροσύνη τῶν γονέων, ποὺ εἶχε σχέση μὲ τοὺς συνεζευγμένους κατὰ τὸν νόμο τοῦ γάμου, ἐνῶ τὸ δεύτερο (νεοσσοὶ περιστερῶν) ἀναφερόταν στὴν Παναγία καὶ τὸν Χριστό, ἀφοῦ ὁ Χριστὸς γεννήθηκε ἀπὸ τὴν Παρθένο καὶ Αὐτὸς παρέμεινε ὡς τὸ τέλος Παρθένος. Ἔτσι, ἐνῶ τὸ πρῶτο δήλωνε τὸν τίμιο καὶ εὐλογημένο γάμο, τὸ δεύτερο προτύπωνε τὴν παρθενία τῆς Παναγίας καὶ τοῦ Χριστοῦ. Ἕνα ἀπὸ τὰ κεντρικὰ πρόσωπα τῆς «ὑπαπαντῆς», ἦταν ὁ «δίκαιος καί εὐλαβής» Συμεών, ποὺ ἀξιώθηκε νά προϋπαντήσῃ τό Χριστό, νά τόν λάβῃ στά χέρια του καὶ νά τόν ἀναγνωρίσῃ μέ τή δύναμη καί ἐνέργεια τοῦ Παναγίου Πνεύματος. Κατά τή γνώμη μερικῶν ἑρμηνευτῶν τό ὄνομα «Συμεών», προέρχεται ἀπό τό ἑβραϊκό ρῆμα «σαμά», πού σημαίνει «ἀκούω». Ὁ Συμεών λοιπόν ἦταν ὅλο ἀκοή. Ἄκουε τίς φωνές τῶν Προφητῶν γιά τόν ἐρχομό τοῦ Μεσσία καί ἐπιθυμοῦσε νά ζήσῃ καί αὐτός τίς ἡμέρες ἒκεῖνες τοῦ ἐρχομοῦ του. Ὁ Εὐαγγελιστὴς Λουκᾶς τὸν χαρακτηρίζει ἄνθρωπο πού κατοικοῦσε στὴν Ἱερουσαλὴμ καὶ ἦταν δίκαιος καὶ εὐλαβής, «προσδεχόμενος παράκλησιν τοῦ Ἰσραήλ». Συγχρόνως λέγεται ὅτι εἶχε τό Πνεῦμα τὸ Ἅγιο καὶ τοῦ δόθηκε πληροφορία ὅτι δέν θὰ πεθάνῃ πρὶν δῇ τὸν Χριστὸ Κυρίου (Λουκ. β´ 25-26). Ὅλα αὐτὰ τὰ γνωρίσματα εἶναι χαρακτηριστικὰ ἑνὸς πνευματοφόρου ἀνθρώπου, πού ἀξιώθηκε νά πῆ καί νά ὀμολογήσῃ, ὅτι τό βρέφος πού κρατοῦσε στά χέρια του, δέν ἦταν ἕνα ἁπλό βρέφος, ἀλλά ἦταν ταυτόχρονα βρέφος καί Δεσπότης, πού ἔφερνε τή σωτηρία σέ ὁλόκληρο τό ἀνθρώπινο γένος κατά τό· «Νῦν ἀπολύεις τὸν δοῦλόν σου, δέσποτα, κατὰ τὸ ρῆμα σου ἐν εἰρήνῃ· ὅτι εἶδον οἱ ὀφθαλμοί μου τὸ σωτήριόν σου, ὃ ἡτοίμασας κατὰ πρόσωπον πάντων τῶν λαῶν, φῶς εἰς ἀποκάλυψιν ἐθνῶν καὶ δόξαν λαοῦ σου Ἰσραήλ» (Λκ. 2. 29 32).

Αὐτή ἡ σημασία ἀποδίδεται καί σέ ὀλόκληρη τήν ὑμνολογία τῆς ἡμέρας, ὅπως στό κατωτέρῳ τροπάριο τοῦ Μικροῦ ἑσπερινοῦ· «Τόν ἀπερίγραπτον Λόγον, καί ὑπερούσιον, τόν οὐρανίοις θρόνοις, ἐποχούμενον δόξῃ, εἰσδέχεται ἀγκάλαις ὁ Συμεών, ἐκβοῶν· Νῦν ἀπόλυσον, κατά τό ῥῆμά σου Σῶτερ ἡ τῶν πιστῶν, σωτηρία καί ἀπόλαυσις», δηλαδή, ὁ Συμεών, ὅταν πῆρε στήν ἀγκαλιά του τό Χριστό πού εἶναι ὁ ἀπερίγραπτος Λόγος τοῦ Πατέρα, πού βρίσκεται πάνω ἀπό κάθε οὐσία στους οὐράνιους θρόνους φώναξε τό γνωστό· «τώρα ἄφησέ με νά πεθάνω, ὅπως εἶπες, ἐσύ πού εἶσαι ἡ σωτηρία καί ἀπόλαυση τῶν πιστῶν». Tά λόγια τοῦ Ἁγίου Συμεών σηματοδοτοῦν τό τέλος μιᾶς μακρᾶς σκοτεινῆς περιόδου, χιλιάδων χρόνων, χωρίς τὸ Θεό· καί ταυτόχρονα τήν ἔναρξη μίας ἄλλης κατά τήν ὁποία ὁ ἀπεριχώρητος, ἀτελεύτητος καί αἰώνιος Θεός ἔγινε ἄνθρωπος μέσα σὲ μιὰ φάτνη, ὑπήχθη στοὺς περιορισμοὺς τῆς κτιστῆς μας φύσεως μέ σκοπό τή σωτηρία τοῦ ἀνθρωπίνου γένους.
Ἀλλά καί ὅλα τά ἄλλα τροπάρια περιέχουν σημαντικά νοήματα. Ὁ προαιώνιος Θεός, πού ταυτόχρονα ὡς Λόγος τοῦ Θεοῦ εἶναι πάντοτε ἑνωμένος μὲ τόν Πατέρα καί τό Ἅγιο Πνεῦμα, καὶ κυβερνᾶ τὰ σύμπαντα, παρουσιάζεται ὡς βρέφος στὸν Ναό, στὴν ἀγκαλιά τῆς μητέρας του. Καίτοι ὅμως νήπιο, ταυτόχρονα εἶναι «πρὸ αἰώνων Θεός».