Τῇ Z΄ Κυριακῇ τῶν Ἁγίων Πατέρων τῆς Α΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου
Ἐκ τοῦ κατά Ἰωάννην. ιζ΄ 1 - 13

Τῷ καιρῷ ἐκείνῳ ἐπάρας ὁ Ἰησοῦς τούς ὀφθαλμούς αὐτοῦ εἰς τόν οὐρανόν, εἶπε· Πάτερ, ἐλήλυθεν ἡ ὥρα· δόξασόν σου τόν υἱόν, ἵνα καί ὁ υἱός σου δοξάσῃ σέ, καθώς ἔδωκας αὐτῷ ἐξουσίαν πάσης σαρκός, ἵνα πᾶν ὃ δέδωκας αὐτῷ δώσῃ αὐτοῖς ζωήν αἰώνιον. αὕτη δέ ἐστιν ἡ αἰώνιος ζωή, ἵνα γινώσκωσιν σέ τόν μόνον ἀληθινόν Θεόν καί ὃν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν. ἐγώ σε ἐδόξασα ἐπί τῆς γῆς, τό ἔργον ἐτελειώσα ὃ δέδωκάς μοι ἵνα ποιήσω· καί νῦν δόξασόν με σύ, πάτερ, παρά σεαυτῷ τῇ δόξῃ ᾗ εἶχον πρό τοῦ τόν κόσμον εἶναι παρά σοί. Ἐφανέρωσά σου τό ὄνομα τοῖς ἀνθρώποις οὓς δέδωκάς μοι ἐκ τοῦ κόσμου. σοί ἦσαν καί ἐμοί αὐτούς δέδωκας, καί τόν λόγον σου τετηρήκασι. νῦν ἔγνωκαν ὅτι πάντα ὅσα δέδωκάς μοι παρά σοῦ εἰσιν· ὅτι τά ῥήματα ἃ ἔδωκάς μοι δέδωκα αὐτοῖς, καί αὐτοί ἔλαβον καί ἔγνωσαν ἀληθῶς ὅτι παρά σοῦ ἐξῆλθον, καί ἐπίστευσαν ὅτι σύ με ἀπέστειλας. ἐγώ περί αὐτῶν ἐρωτῶ· οὐ περί τοῦ κόσμου ἐρωτῶ ἀλλά περί ὧν δέδωκάς μοι, ὅτι σοί εἰσι, καί τά ἐμά πάντα σά ἐστιν καί τά σά ἐμά, καί δεδόξασμαι ἐν αὐτοῖς. καί οὐκέτι εἰμί ἐν τῷ κόσμῳ, καί αὐτοί ἐν τῷ κόσμῳ εἰσί, καί ἐγώ πρός σέ ἔρχομαι. Πάτερ ἅγιε, τήρησον αὐτούς ἐν τῷ ὀνόματί σου οὓς δέδωκάς μοι, ἵνα ὦσιν ἓν καθώς ἡμεῖς. ὅτε ἤμην μετ’ αὐτῶν ἐν τῷ κόσμῳ, ἐγώ ἐτήρουν αὐτούς ἐν τῷ ὀνόματί σου οὓς δέδωκάς μοι ἐφύλαξα, καί οὐδείς ἐξ αὐτῶν ἀπώλετο εἰ μή ὁ υἱός τῆς ἀπωλείας, ἵνα ἡ γραφή πληρωθῇ. νῦν δέ πρός σέ ἔρχομαι, καί ταῦτα λαλῶ ἐν τῷ κόσμῳ ἵνα ἔχωσι τήν χαράν τήν ἐμήν πεπληρωμένην ἐν αὑτοῖς.

ΕΡΜΗΝΕΙΑ


Σήμερα ἀρχίζει ἡ Ζ΄ Ἑβδομάδα μετά τό Πάσχα πού εἶναι ἀφιερωμένη στούς 318 Πατέρες τῆς Α’ Οἰκουμενικῆς Συνόδου πού ἔγινε στή Νίκαια καί καταδίκασε τόν Ἄρειο καί τούς ὁμόφρονές του. Τό Εὐαγγέλιο μᾶς ὁμιλεῖ γιά τήν Ἀρχιερατική προσευχή τοῦ Χριστοῦ καί τήν ἑνότητα τῶν μαθητῶν ἐν τῇ πίστει.
Γιατί ἑνότητα ἐν τῇ πίστει εἶναι τό νά· «γνωρίζουσιν σέ τόν μόνον ἀληθινόν Θεόν καί ὅν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν... ὅτι πάντα ὅσα δέδωκάς μοι παρά σοῦ εἰσίν... ὅτι σοί εἰσί, καί τά ἐμά πάντα σά ἐστιν καί τά σά ἐμά, καί δεδόξασμαι ἐν αὐτοῖς... ἵνα ὧσιν ἕν καθώς ἡμεῖς...».
Ἡ ἑνότητα τῶν μαθητῶν λοιπόν, καθώς καί ἡ ἑνότητα τῶν χριστιανῶν ἐν τῷ ὀνόματί τοῦ Χριστοῦ, βασίζεται σέ διάφορους παράγοντες, ὁ βασικότερος ὅμως ἐξ αὐτῶν εἶναι ἠ όρθή πίστη. Ἡ ὀρθή πίστη εἶναι τόσο ἡ γνώση τοῦ μόνου ἀληθινοῦ Θεοῦ, ὅσο καί ἡ ἀναγνώριση ὅτι ὁ Χριστός, ὁ Υἱός τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ, εἶναι Ὀμοούσιος μέ τόν Πατέρα ἀφοῦ ὁ ἕνας εἶναι μέσα στόν ἄλλο ἔχοντες τήν ἴδίαν φύση.
Ἡ Ζ΄ Κυριακή (ἕκτη μετά το Άγιο Πάσχα) εἶναι φιερωμένη ἀπό τήν Ἐκκλησία μας στή μνήμη τῶν 318 Ἁγίων Πατέρων, οἱ ὁποίοι ἔλαβαν μέρος στήν Α’ Οἰκουμενική Σύνοδο πού συνῆλθε στή Νίκαια τῆς Βιθυνίας τό 325 μ.Χ., μετά ἀπό πρόσκληση τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου.
Ὁ σημερινός ἑορτασμός θεσπίστηκε γιά νά τονιστῇ ἡ θεότητα τοῦ προσώπου τοῦ Χριστοῦ καί ἡ μεγάλη σημασία αὐτῆς τῆς ἀληθείας γιά ὁλόκληρη τήν Ἐκκλησία.
Τί ἦταν ὅμως οἱ Πατέρες τῆς Α΄ Συνόδου, τούς ὁποίους μερικοί συκοφάντησαν ὡς ἀμαθεῖς καί ἄσημους; Τήν ἀπάντηση δίνουν οἱ ἱστορικοί Εὐσέβιος, Σωκράτης, Σωζόμενος καί ἄλλουι πού λέγουν· «ἄλλοι μέν ἐξ αὐτῶν διέπρεπον σοφίας λόγῳ, οἱ δέ βίου στερρότητι καί καρτερίας ὑπομονῇ, οἱ δέ τῷ μέσῳ τρόπῳ κετεκοσμοῦντο. ἧσαν δέ τούτων οἱ μέν χρόνου μήκει τετμημένοι, οἱ δέ νεόητητι καί ψυχῆς ἀκμῇ διαλάμποντες, οἱ δέ ἄρτι συνελθόντες ἐπί τόν τῆς λειτουργίας δρόμον».
Ποῖοι ἦσαν οἱ ἔγκριτοι Ἐπίσκοποι πού διέπρεψαν μέ τή σοφία καί τήν ἐν γένει προσωπικότητά του; Οἱ πλέον διακριθεῖσες μορφές τῆς συνόδου ἦταν: Ὁ Ἀλεξανδρείας Ἀλέξανδρος μετά τοῦ ἀρχιδιακόνου του Ἀθανασίου, ὁ Ἀντιοχείας Εὐστάθιος, ὁ Ἱεροσολύμων Μακάριος, ὁ πρεσβύτερος Ἀλέξανδρος στή θέση τοῦ Κωνσταντινουπόλεως Μητροφάνους, ὁ Κορδούης Ὅσιος, ὁ Τριμυθοῦντος Σπυρίδων καί ὁ Μύρων Νικόλαος. Ἐνῶ κορυφαῖος τῆς Ἀρειανικῆς κακοδοξίας ἦταν ὁ Νικομηδείας Εὐσέβιος.
Οἱ 318 Θεοφόροι Πατέρες τῆς Α΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, δέν ἦσαν οἱ μόνοι Ἐπίσκοποι τῆς Ἐκκλησίας τήν ἐποχή ἐκείνη. Ἧταν μόνον ὅσοι μπόρεσαν νά πραγματοποιήσουν τήν κόπωση τῆς ὁδοιπορίας καί ὅσοι μπόρεσαν νά ὑποστοῦν τή μεγάλη δαπάνη, ἀφοῦ οἱ περισσότεροι ἦσαν πτωχοί. Ὑπολογίζεται, ὅτι τήν ἐποχή έκείνη ὑπῆρχαν σέ ὅλον τόν κόσμο 2.205 Ἐπίσκοποι, ἐνῶ ἑκατό (100) χρόνια ἀργότερα ἔφθασαν τίς 6.000.
Ἡ Σύνοδος ἔγινε στήν αἴθουσα συνεδριάσεων τοῦ Παλατίου τῆς Νίκαιας, ὅπου συγκεντρώθησαν ὅλοι οἱ Ἐπίσκοποι, πού φοροῦσαν τό ὼμοφόριό τους, πού ἦταν τό διακριτικό τοῦ Ἐπισκοπικοῦ τους ἀξιώματος καί ἔξω τοῦ Ναοῦ.
Καταδίκασε τόν Ἄρειο καί διατύπωσε Ὅρους ὀρθοῦ Χριστιανικοῦ δόγματος περί τοῦ δευτέρου Προσώπου τῆς Ἁγίας Τριάδος, τόν Ἰησοῦ Χριστό, ὡς «ὁμοούσιον τῷ Θεῷ Πατρί». Συνέταξε τά πρῶτα ἑπτά ἄρθρα τοῦ Συμβόλου τῆς Πίστεως.
Τό Ὀμοούσιον ὑπῆρξε ὁ ἀκρογωνιαῖος λίθος ὁλόκληρου τοῦ δογματικοῦ οἰκοδομήματος τῆς Α΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ἀποτέλεσμα θείας Ἀποκαλύψεως. Ἔτσι, οἰ ἅγιοι Πατέρες τῆς Α΄ Οἰκουμενικῆς Συνόδου, λουσμένοι ἀπό τό ἄκτιστο φῶς τῆς Ἁγίας Τριάδος, ἔχοντες κοινή διδασκαλία καί κοινή ζωή, ἐνήργησαν ὄχι σάν ἄτομα, ἀλλά σάν δοχεῖα τοῦ Παναγίου Πνεύματος.
Ἡ Α΄ Οἰκουμενική Σύνοδος, μετά ἀπό τριάμισυ χρόνια ἐργασιῶν ἔλυσε καί ἄλλα σημαντικά ἐκκλησιαστικά προβλήματα, ὅπως ὅτι ἀπό τότε καθορίστηκε ἡ κοινή ἡμέρα ἑορτασμοῦ τοῦ Πάσχα.
Ἡ Σύνοδος αὐτή σάν πρώτη καί σάν λειτουργήσασα ὑποδειγματικά, ὑπῆρξε πρότυπο καί γιά τίς ἑπόμενες Οἰκουμενικές Συνόδους. Καμία Οἰκουμενική ἤ ἄλλη Σύνοδος δέν ἦλθε σέ ἀντίθεση μέ τίς ἀποφάσεις της.